Γιατί μαίνεται ο πόλεμος εναντίον της τουρκικής λίρας;

Δημήτρης Καζάκης Άλλη μια μέρα υποτιμητικής κερδοσκοπίας του δολαρίου εναντίον της τουρκικής λίρας. Σε ετήσια βάση η τουρκική λίρα έχει υποτιμηθεί έναντι του δολαρίου σχεδόν 75% με αντίστοιχη εκτόξευση του κόστους χρήματος από το εξωτερικό για την Τουρκία. Κι έπεται συνέχεια.

Γιατί γίνονται όλα αυτά; Πρόκειται για παραξενιά του Τραμπ επειδή του πήγε κόντρα ο Ερντογάν, όπως μας λένε οι γεωπολιτικοί της πλάκας; Ή πρόκειται για βαθύτερες ανησυχίες των κεφαλαιαγορών σχετικά με την κατάσταση της τουρκικής οικονομίας, όπως μας λένε οι πιο ανόητοι εκ των δημοφιλών αναλυτών των ΜΜΕ;
Τίποτε απ’ όλα αυτά. Η επίθεση εναντίον της τουρκικής λίρας εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτική του «βαθέως κράτους» των ΗΠΑ προκειμένου να επιβεβαιώσουν την υπεροχή και την ηγεμονία του δολαρίου στις διεθνείς συναλλαγές. Έρχεται ως απάντηση στις κινήσεις απεξάρτησης των διεθνών συναλλαγών από το δολάριο, στις οποίες πρωτοστατούν χώρες όπως η Κίνα, η Ρωσία, η Ιαπωνία, κοκ, αλλά καλοβλέπουν ακόμη και οι Γερμανοί προκειμένου να πλασάρουν το ευρώ ως εναλλακτικό διεθνές νόμισμα.

Οι ΗΠΑ χρηματοδοτούν τόσα ανοιχτά μέτωπα πολέμου και επέμβασης ανά την υφήλιο πρώτα και κύρια χάρις στην παγκόσμια ηγεμονία του δολαρίου. Το κύριο όφελος της αναγωγής του δολαρίου σε παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα «είναι οι πραγματικοί πόροι που παρέχουν άλλες χώρες στις Ηνωμένες Πολιτείες για να λάβουν τα δολάρια μας. Χρειάζονται μόνο λίγα σεντς για το Γραφείο Χαρακτικής και Εκτύπωσης προκειμένου να παράγει ένα χαρτονόμισμα αξίας 100 δολαρίων, αλλά άλλες χώρες πρέπει να εξασφαλίσουν τα πραγματικά αγαθά και υπηρεσίες αξίας 100 δολαρίων για να αποκτήσουν ένα τέτοιο χαρτονόμισμα… Περίπου 500 δισεκατομμύρια δολάρια αμερικανικού νομίσματος κυκλοφορούν εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών, για τα οποία οι αλλοδαποί πρέπει να παράσχουν στις Ηνωμένες Πολιτείες 500 δισεκατομμύρια δολάρια πραγματικών αγαθών και υπηρεσιών.» (Barry Eichengreen, Exorbitant privilege: The Rise and Fall of the Dollar and the Future of the International Monetary System. New York: Oxford University Press Inc., 2011, σ. 3-4.)

Χωρίς την παγκόσμια κυριαρχία του δολαρίου οι ΗΠΑ θα είχαν χρεοκοπήσει προ πολλού κάτω από το βάρος των εξωτερικών ελλειμμάτων και των χρεών τους. Χωρίς την παγκόσμια κυριαρχία του δολαρίου θα ήταν αδύνατο να διατηρήσουν τη μόνιμη στρατιωτική τους παρουσία σε πάνω από 60 χώρες του πλανήτη, θα ήταν αδύνατο να χρηματοδοτήσουν τόσους και τόσους πολέμους, αλλά και επεμβάσεις.
Χωρίς την παγκόσμια κυριαρχία του δολαρίου οι ΗΠΑ θα είναι σαν να έχουν χάσει και στους δυο παγκόσμιους πολέμους. Κι αυτό όπως είναι φυσικό δεν πρόκειται να το επιτρέψουν εύκολα.
Με την ανατιμητική πολιτική του δολαρίου έναντι όλων των κύριων ανταγωνιστών του, η Ουάσιγκτον κάνει πιο ελκυστικό το νόμισμά της για τους κερδοσκόπου νομίσματος και κεφαλαίων διεθνώς. Κι όσο πιο ελκυστικό γίνεται το δολάριο, τόσο περισσότερα κεφάλαια προσελκύει. Έστω κι αν κάτι τέτοιο οδηγήσει σε μαζική αποσταθεροποίηση τα άλλα εναλλακτικά ως προς το δολάριο νομίσματα και προκαλέσει έτσι κραχ στις διεθνείς χρηματαγορές.
Η παγκόσμια ηγεμονία του δολαρίου είναι πολύ πιο σημαντική για το «βαθύ κράτος» της Ουάσιγκτον, από την φευγαλέα και εικονική σταθερότητα των παγκόσμιων χρηματαγορών. Κι επομένως ο νομισματικός πόλεμος του δολαρίου προς επιβεβαίωση της παγκόσμιας ηγεμονίας του θα συνεχιστεί και θα ενταθεί. Παρά τους κινδύνους για νέο κραχ.
Από την άλλη, η επίθεση στην τουρκική λίρα έχει κι έναν ακόμη επίσης σημαντικό λόγο. Οι ΗΠΑ δεν θέλουν την ανατροπή του καθεστώτος Ερντογάν. Ούτε την κατάρρευση της τουρκικής οικονομίας. Επιδιώκουν απλά να θέσουν την Τουρκία υπό διεθνή έλεγχο, έτσι ώστε να εξασφαλίσουν την απόλυτη πειθαρχία του Ερντογάν στις δικές τους εντολές. Και το ΔΝΤ είναι ο καλύτερος βραχίονας για κάτι τέτοιο.
Οι ΗΠΑ προετοιμάζουν βαθύτατες γεωστρατηγικές αλλαγές συνόρων στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων. Ξεκινώντας από το Αιγαίο, τη Θράκη, τη Μακεδονία. Και θέλουν την Τουρκία να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο σ’ αυτές. Πάντα υπό την άμεση δική τους καθοδήγηση.
Θέλουν λοιπόν να εξασφαλίσουν ότι ο Ερντογάν θα ακολουθεί κατά γράμμα τις εντολές των ΗΠΑ. Κι επομένως δεν μπορεί να παίζει παιχνίδια με τους Ρώσους. Ούτε να ακολουθεί πολιτική και με τον αστυφύλαξ και μα τον χωροφύλαξ. Η Τουρκία οφείλει να αποτελέσει στήριγμα του στρατιωτικοπολιτικού ελέγχου του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ στην ευρύτερη περιοχή του Αιγαίου, της Θράκης και της Μακεδονίας.
Οι ΗΠΑ μετασχηματίζουν βήμα το βήμα τα Βαλκάνια σε χώρο πολυπολιτισμικών διαπλοκών χωρίς εθνικά συγκροτημένα κράτη. Κι αυτό δεν μπορεί να γίνει χωρίς πόλεμο. Αργά ή γρήγορα θα ξεσπάσει πόλεμος εναντίον της Σερβίας όχι με τους όρους της Νατοϊκής επέμβασης του 1998, αλλά ενός εσωτερικού δήθεν εμφυλίου σαν εκείνο της Συρίας. Με αιχμή του δόρατος αυτή τη φορά τη «Μεγάλη Αλβανία».
Σ΄ αυτό το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ δεν μπορούν να έχουν μια Τουρκία που θέλει να παίζει σ’ όλα τα ταμπλό. Θέλουν έναν απόλυτα πειθήνιο Ερντογάν προκειμένου να διεξάγουν έναν νέο ασύμμετρο πόλεμο τύπου Συρίας στην καρδιά των Βαλκανίων. Και προπαντός χωρίς εκπλήξεις από τους Ρώσους.
http://dimitriskazakis.blogspot.com/2018/08/blog-post_20.html

Η Δύση διαγράφει την Τουρκία

Τώρα που η Τουρκία βρίσκεται σε συγκρουση με τον πρώην σύμμαχό της, τις Ηνωμένες Πολιτείες, η νομισματική κρίση της χώρας μεταμορφώθηκε σε ένα πολιτικό πρόβλημα της αρχουσας τάξης.

Το άμεσο ζήτημα είναι η άρνηση της Τουρκίας να απελευθερώσει τον Αμερικανό πάστορα Andrew Brunson, ο οποίος κατηγορείται για τρομοκρατία, κατασκοπεία και ανατροπή του υποτιθέμενου ρόλου του στο αποτυχημένο πραξικόπημα του Ιουλίου του 2016 εναντίον του Τούρκου Προέδρου Recep Tayyip Erdoğan.

Η αμερικανική κυβέρνηση έχει δίκιο να αντιταχθεί στην κράτηση του Μπράνσον. Αλλά η αντίδρασή της ήταν αντιπαραγωγική. Ειδικότερα, η επιβολή πρόσθετων δασμων στις εισαγωγές χαλκού και αργιλίου από την Τουρκία θα μπορούσε να υπονομεύσει περαιτέρω την εμπιστοσύνη στην οικονομία της Τουρκίας, προκαλώντας μια ευρύτερη κρίση που θα έβλαπτε σοβαρά την παγκόσμια οικονομία. Επιπλέον, οι δασμοι επιτρέπουν στον Ερντογάν να κατηγορεί τα οικονομικά δεινά της χώρας του για την Αμερική, παρά για την ανικανότητα της κυβέρνησής του.

Είναι ακόμα πιθανό η τουρκική κυβέρνηση να βρει έναν τρόπο να απελευθερώσει τον Brunson και ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τράμπ, ανυπομονος να επιδείξει φερεγγυότητα στους ευαγγελιστές που αποτελούν βασικό μέρος της βάσης του, θα ακυρώσει τους δασμους. Αλλά ακόμα κι αν επιλυθεί η άμεση κρίση, η διαρθρωτική κρίση στις αμερικανο-τουρκικές σχέσεις – και οι δυτικοτουρκικές σχέσεις γενικά – θα παραμείνει. Είμαστε μάρτυρες της σταδιακής αλλά σταθερής κατάργησης μιας σχέσης που είναι ήδη μόνο συμμαχία κατ’ όνομα. Αν και η διοίκηση Trump έχει δίκιο να αντιμετωπίσει την Τουρκία, επέλεξε όχι μόνο την λανθασμένη απάντηση, αλλά και το λάθος θέμα.

Η σχέση μεταξύ Τουρκίας και Δύσης έχει από καιρό βασιστεί σε δύο αρχές, από τις οποίες δεν υπάρχει πλέον καμία από αυτές. Το πρώτο είναι ότι η Τουρκία είναι μέρος της Δύσης, πράγμα που σημαίνει ότι είναι μια φιλελεύθερη δημοκρατία. Ωστόσο, η Τουρκία δεν είναι ούτε φιλελεύθερη ούτε δημοκρατική. Έχει ουσιαστικά υποβληθεί σε μονομερή κυριαρχία στο πλαίσιο του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) και η εξουσία έχει συγκεντρωθεί στα χέρια του Ερντογάν, ο οποίος είναι και ο ηγέτης του ΑΚΡ.

Κάτω από τον Ερντογάν, οι έλεγχοι και οι ισορροπίες έχουν εξαλειφθεί σε μεγάλο βαθμό από το τουρκικό πολιτικό σύστημα και ο πρόεδρος ελέγχει τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τη γραφειοκρατία και τα δικαστήρια. Το ίδιο αποτυχημένο πραξικόπημα που παραθέτει ο Erdoğan ως λόγος φυλάκισης του Brunson χρησίμευσε επίσης ως δικαιολογία για την κράτηση χιλιάδων άλλων. Σε αυτό το σημείο, είναι αδύνατο να δούμε πώς θα μπορούσε η Τουρκία του Ερντογάν να γίνει μέλος της ΕΕ.

Η δεύτερη αρχή στην οποία στηρίζεται το «δυτικό» καθεστώς της Τουρκίας είναι η ευθυγράμμιση με την εξωτερική πολιτική. Η Τουρκία αγόρασε πρόσφατα περισσότερα από 100 προηγμένα μαχητικά μαχητικά F-35 από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, η Τουρκία υποστήριξε επίσης τζιχάντ ομάδες στη Συρία, μεταφέρθηκε πλησιέστερα στο Ιράν και ανέλαβε την αγορά πυραύλων S-400 από την Ρωσία.

Πάνω απ ‘όλα, η Τουρκία και οι ΗΠΑ βρίσκονται σε διαφορετικές πλευρές της Συρίας. Ενώ οι συριακοί Κούρδοι ήταν στενοί εταίροι των ΗΠΑ, θεωρούνταν τρομοκράτες από την Τουρκία, λόγω των δεσμών τους με τις κουρδικές ομάδες στην Τουρκία που έχουν ιστορικά επιδιώξει την αυτονομία, αν όχι την ανεξαρτησία.

Κάποιοι μπορεί να λένε ότι το σημερινό επίπεδο αμερικανικής-τουρκικής τριβής δεν είναι κάτι νέο. οι δύο χώρες έχουν από καιρό το μερίδιο των διαφορών τους. Οι Τούρκοι δεν ήταν ευχαριστημένοι με την απόφαση των ΗΠΑ να αποσύρουν πυραύλους μεσαίας εμβέλειας από την Τουρκία ως μέρος της συμφωνίας που τερμάτισε την κρίση των Κούβων Πυραύλων το 1962. Οι δύο χώρες συγκρούστηκαν επανειλημμένα για την τουρκική παρέμβαση και την επακόλουθη κατοχή της Βόρειας Κύπρου το 1974, και για την υποστήριξη των ΗΠΑ στην Ελλάδα. Η Τουρκία αρνήθηκε να δώσει στις αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις πρόσβαση στην αεροπορική βάση Incirlik κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ιράκ το 2003. Και τα τελευταία χρόνια, η τουρκική κυβέρνηση έχει εξοργισθεί από την άρνηση της Αμερικής να εκδώσει τον κληρικό Gülen.

Ακόμα, αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι κάτι διαφορετικό. Η αντι-σοβιετική κόλλα που κράτησε τις δύο χώρες κοντά κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου έχει περάσει πολύ καιρό. Αυτό που έχουμε τώρα είναι ένας λευκος γάμος στον οποίο τα δύο κόμματα συνεχίζουν να συγκατοικούν κάτω από την ίδια στέγη, παρόλο που δεν υπάρχει πλέον καμία πραγματική σχέση μεταξύ τους.

Το πρόβλημα είναι ότι η συνθήκη του ΝΑΤΟ δεν παρέχει μηχανισμό διαζυγίου. Η Τουρκία μπορεί να αποχωρήσει από τη συμμαχία, αλλά δεν μπορεί να εξαναγκαστεί. Δεδομένης αυτής της πραγματικότητας, οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διατηρήσουν μια διττή προσέγγιση έναντι της Τουρκίας.

Πρώτον, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να επικρίνουν την τουρκική πολιτική όταν δικαιολογείται. Αλλά πρέπει επίσης να μειώσουν την εμπιστοσύνη τους στην πρόσβαση σε Τουρκικές βάσεις όπως η Incirlik, να αρνηθούν την πρόσβαση της Τουρκίας σε προηγμένο στρατιωτικό υλικό όπως οι F-35 και να επανεξετάσουν την πολιτική της πυρηνικήςπροοπτικης στην Τουρκία. Επιπλέον, οι ΗΠΑ δεν πρέπει να εκδώσουν τον Gülen εκτός εάν η Τουρκία μπορεί να αποδείξει τη συμμετοχή του στο πραξικόπημα με αποδεικτικά στοιχεία που θα τεθούν ενώπιον δικαστηρίου των ΗΠΑ και θα πληρούν τις διατάξεις της συνθήκης αμοιβαίας έκδοσης του 1981.

Ούτε οι ΗΠΑ θα πρέπει να εγκαταλείψουν τους Κούρδους, δεδομένου του ανεκτίμητου ρόλου τους στον αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους (ISIS).

Δεύτερον, οι ΗΠΑ και η Ευρώπη πρέπει να περιμένουν μέχρι να τελειώσει η εποχή του Ερντογάν και στη συνέχεια να προσεγγίσουν τη νέα ηγεσία της Τουρκίας με μια μεγάλη συμφωνία. Η προσφορά θα πρέπει να υποστηρίξει τη Δύση σε αντάλλαγμα για μια τουρκική δέσμευση για φιλελεύθερη δημοκρατία και για μια εξωτερική πολιτική επικεντρωμένη στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και στην αποτροπή της Ρωσίας.

Ο Ερντογάν προειδοποίησε πρόσφατα στους New York Times ότι η αμερικανική-τουρκική εταιρική σχέση «θα μπορούσε να τεθεί σε κίνδυνο» και ότι η Τουρκία σύντομα θα άρχιζε να αναζητά νέους φίλους και συμμάχους, εάν η αμερικανική μονομερή προσέγγιση και η έλλειψη σεβασμού δεν αντιστράφουν. Στην πραγματικότητα, η εταιρική σχέση ήταν ήδη σε κίνδυνο, κυρίως λόγω των τουρκικών ενεργειών, και ο Erdoğan είχε ήδη ξεκινήσει τη διαδικασία αναζήτησης νέων φίλων και συμμάχων. Είναι καιρός οι ΗΠΑ και η Ευρώπη να προσαρμοστούν στην πραγματικότητα αυτή.

www.sofokleous10.gr