Γενετική Μηχανική και σπόροι

Ξεκινώντας στα μέσα της δεκαετίας του ΄90, οι πρώτοι γενετικά τροποποιημένοι σπόροι, έγιναν εμπορεύσιμοι. Η γενετική μηχανική είναι μια τεχνολογία που μεταφέρει ακολουθίες DNA για ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, με μέσα που δεν θα μπορούσαν να συμβούν με φυσικό τρόπο. Οι κίνδυνοι που ενέχει αυτή η τεχνολογία για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον είναι απρόβλεπτοι, ειδικά όσον αφορά στις μακρόχρονες επιδράσεις τους στη βιοποικιλότητα. Καθώς αναπαράγουν και διασταυρώνουν σε άγριους συγγενείς, είναι αδύνατον να τους ανακαλέσει κανείς όταν απελευθερωθούν στον περιβάλλον. Σκάνδαλα για την παράνομη απελευθέρωση ορισμένων γενετικά μεταλλαγμένων φυτών, έδειξαν ότι είναι ακόμη πιο δύσκολο να ελεγχθούν τέτοια χαρακτηριστικά, μέσα στην εμπορική αλυσίδα παραγωγής. Φυσιολογικοί σπόροι μολύνονται συχνά με χαρακτηριστικά γενετικά μεταλλαγμένων σε περιοχές όπου φυτεύονται Γ.Μ.Ο. Αυτό αποτελεί μια μαζική, άμεση απειλή για αγρότες που εύχονται να συνεχίσουν να παράγουν τρόφιμα ελεύθερα από ΓΜΟ. Μέχρι τώρα, μόνο δύο χαρακτηριστικά, έχουν σημαντικά μερίδια αγοράς, το ένα που μεταφέρει την αντίσταση σε ένα ευρέως φάσματος παρασιτοκτόνο «Roundup” (Rr) και ένα άλλο που κάνει τα φυτά δηλητηριώδη σε έντομα, μέσω ενός μικροβίου του εδάφους, τον “Bacillus Thuringiensis” (Bt). Μέσα σε λίγα χρόνια, αυτά τα γενετικά μεταλλαγμένα φυτά – σόγια, καλαμπόκι, σπόρος ελαιοκράμβης, βαμβάκι – καλύπτουν μια περιοχή περίπου 90 εκατομμυρίων εκταρίων ετησίως, συγκεντρωμένα σε 5 «γενετικά μεταλλαγμένες χώρες» (Οι ΗΠΑ, Καναδάς, Αργεντινή, Βραζιλία και Κίνα φυτεύουν άνω του 90% του συνόλου των Γ.Μ. ) . Η επίδρασή τους στην ποικιλία των σπόρων, καθώς και στη συνολική βιοποικιλότητα σε αυτές τις περιοχές, είναι καταστροφική. Μία μόνο πολυεθνική εταιρία, η Monsanto, κατέχει τις πατέντες του 90% όλων των χαρακτηριστικών των γενετικά μεταλλαγμένων φυτών, εμπορευματικοποιημένες.
ΙΙ Η εταιρική εξαγορά του σπόρου: απειλή στην ελευθερία του σπόρου και στα δικαιώματα των αγροτών.
Μέχρι πολύ πρόσφατα, ο σπόρος έχει αντισταθεί στις βασικές αρχές των νόμων της καπιταλιστικής αγοράς, με πιο σημαντικό εμπόδιο, να είναι η φύση του σπόρου, που αναπαράγεται και πολλαπλασιάζεται μόνος του. Έτσι, ο σπόρος υπήρξε επί μακρόν, τόσο μέσο παραγωγής, όσο και το ίδιο το προϊόν.
Η έρευνα και η ανάπτυξη για τη βελτίωση του σπόρου, ήταν για πολλά χρόνια δημόσιο πεδίο και κυβερνητική δραστηριότητα για το κοινό καλό. Ωστόσο ιδιωτικό κεφάλαιο άρχισε να ρέει στην παραγωγή σπόρου και τον εξαγόρασε, ως τομέα οικονομίας που καθορίζει μια τεχνητή διαίρεση μεταξύ των δύο πλευρών της διττής φύσης του σπόρου: Μέσου παραγωγής και προϊόντος. Αυτή η διαδικασία κέρδισε έδαφος με την εφεύρεση της υβριδικής γονιμοποίησης καλαμποκιού, στα τέλη της δεκαετίας του ΄40.
Σήμερα, οι περισσότεροι σπόροι καλαμποκιού που καλλιεργούνται, είναι υβρίδια, τα οποία επιτρέπουν την παρακράτηση των διακριτών γραμμών από τους αγρότες και καταλήγουν σε κόκκους που που δεν είναι κατάλληλοι για να διατηρηθούν και να ξαναφυτευθούν. Πολύ σύντομα, η παράταση των νόμων για τις πατέντες, ως το μόνο εργαλείο Δικαιωμάτων Πνευματικής Ιδιοκτησίας στην περιοχή των ποικιλιών σπόρων, άρχισε να δημιουργεί για αυξανόμενη αγορά για ιδιωτικές εταιρίες σπόρων. Τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας είχαν πιο πριν, πολύ ηπιότερη επίδραση στην αγορά σπόρων, όσο βασίζονταν στην αρχική αντίληψη περί δικαιωμάτων για την ποικιλία των φυτών, η οποία δεν αποτρέπει τη χρήση σπόρου για περαιτέρω σπορά και γονιμοποίηση και διατηρεί το δικαίωμα του αγρότη να χρησιμοποιήσει ελεύθερα τη σοδειά των σπόρων που κάποτε αγόρασε, εκτός από την εμπορική επαναπώληση ως σπόρων.

ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ