Κρατικές ενισχύσεις στις θαλάσσιες μεταφορές

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΦΟΠΛΙΣΤΩΝ

Οι Κατευθυντήριες Γραμμές περί Κρατικών Ενισχύσεων στις Θαλάσσιες Μεταφορές (2004), ο ακρογωνιαίος
λίθος της ευρωπαϊκής ναυτιλιακής πολιτικής, επέτρεψαν στα κράτη μέλη την υιοθέτηση μέτρων ενίσχυσης
του ναυτιλιακού τομέα και βελτίωσης της ανταγωνιστικότητάς του. Ο κοινοτικός στόλος λειτουργεί μέσα σε μία
σχεδόν ελεύθερη παγκόσμια αγορά, εκτεθειμένος στον σφοδρό ανταγωνισμό κυρίως από στόλους τρίτων
χωρών και ναυτιλιακών κέντρων της Ασίας και της Άπω Ανατολής.

Οι Κατευθυντήριες Γραμμές δημιουργήθηκαν για να ανταποκριθούν στην ανάγκη καθιέρωσης ενός διεθνούς
ισότιμου ανταγωνιστικού περιβάλλοντος συμπεριλαμβανομένου του κοινοτικού στόλου. Ο βασικός τους
στόχος ήταν να αντιμετωπίσουν τη διεθνή ανταγωνιστικότητα του κοινοτικού στόλου και όχι τον ενδοκοινοτικό
ανταγωνισμό. Οι Κατευθυντήριες Γραμμές ούτε στρέβλωσαν τον ενδοκοινοτικό ανταγωνισμό, ούτε έθιξαν τις
συνθήκες λειτουργίας σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον της ΕΕ / ΕΟΧ . Αποτελούν την προϋπόθεση
sine qua non του φορολογικού καθεστώτος της ναυτιλίας στην ΕΕ.
Οι Κατευθυντήριες Γραμμές συνιστούν έναν κατάλογο πιθανών πλεονεκτημάτων που περιλαμβάνει, μεταξύ
άλλων, τη φορολογία του πλοίου, τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης εφοπλιστών / ναυτικών, τη ναυτική

εκπαίδευση, τη ναυσιπλοΐα μικρών αποστάσεων και την προώθηση της έρευνας. Στην Ελλάδα, τα μόνα
προβλεπόμενα από τα ανωτέρω πλεονεκτήματα είναι αυτά της φορολογίας του πλοίου και των εισφορών
κοινωνικής ασφάλισης. Το ελληνικό σύστημα φόρου χωρητικότητας εκπονήθηκε την δεκαετία του 1950 και,
ως το παλαιότερο του είδους του, αποτέλεσε πηγή μίμησης για πολλά συστήματα φόρου χωρητικότητας που
αποδείχθηκαν πολύ επιτυχημένα και υιοθετήθηκαν στην ΕΕ και αλλού από την δεκαετία του 1990.
Κατά την αναθεώρηση των Κατευθυντήριων Γραμμών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να επικεντρωθεί στην
ευρύτερη προοπτική της ναυτιλίας και στον διεθνή χαρακτήρα του ναυτιλιακού ανταγωνισμού, παρά στην
στενότερη προοπτική του ενδοκοινοτικού ανταγωνισμού και την ενσωμάτωση της εσωτερικής αγοράς. Η ΕΕΕ
σημειώνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι «σε παγκοσμιοποιημένες αγορές χρειάζεται πνεύμα
ανταγωνισμού με διεθνή διάσταση ». Η ναυτιλία είναι μία τέτοια αγορά. Συνεπώς, η ΕΕΕ καλεί την Ευρωπαϊκή
Επιτροπή να αναθεωρήσει τις Κατευθυντήριες Γραμμές ακριβώς με αυτό το πνεύμα. Επίσης, η ΕΕΕ σημειώνει ότι
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι «η πολιτική ανταγωνισμού προωθεί την ανάπτυξη, την απασχόληση,
την ανταγωνιστικότητα και την προστασία του καταναλωτή ». Οι τέσσερις αυτοί στόχοι προωθούνται από
τις υφιστάμενες Κατευθυντήριες Γραμμές περί Κρατικών Ενισχύσεων στις Θαλάσσιες Μεταφορές. Αυτός είναι
ένας πρόσθετος λόγος για τη διατήρησή τους. Η διατήρηση του πλαισίου των Κατευθυντήριων Γραμμών
θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα κατάλληλα για τον διεθνή ανταγωνισμό. Οι
Κατευθυντήριες Γραμμές παρέχουν την αναγκαία κανονιστική ασφάλεια στον ναυτιλιακό
τομέα που απαιτούν όλες οι επιχειρήσεις. Χωρίς αυτό το πλαίσιο, υφίσταται σοβαρός
κίνδυνος μετεγκατάστασης των ναυτιλιακών δραστηριοτήτων μακριά από την Ευρώπη
και απομάκρυνσης από τα ευρωπαϊκά νηολόγια. Η ασφάλεια των επενδύσεων απαιτεί
διατήρηση σταθερού νομικού καθεστώτος σύμφωνα με την αρχή της ασφάλειας
δικαίου.
Η παράταση των Κατευθυντήριων Γραμμών θα διατηρήσει μια δυνατή ανταγωνιστική
κοινοτική ναυτιλία με επακόλουθα πλεονεκτήματα για την στρατηγική ασφάλειας της ΕΕ
– τόσο της στρατιωτικής όσο και της εφοδιαστικής αλυσίδας – την οικονομία και την απασχόληση.
Χωρίς τις Κατευθυντήριες Γραμμές, τα πλεονεκτήματα αυτά δεν θα υπάρξουν. Πράγματι, ο ευρωπαϊκός στόλος
εξασφαλίζει τον ενεργειακό εφοδιασμό της ΕΕ και υποστηρίζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και ειρηνευτικές
δραστηριότητες. Σε περίοδο κρίσης και υψηλής ανεργίας, ο κοινοτικός στόλος παρέχει απασχόληση στην
θάλασσα και στην ξηρά σε μία σειρά υποβοηθητικών δραστηριοτήτων της ναυτιλίας στο πλέγμα ναυτιλιακών
δραστηριοτήτων και η εφαρμογή των φόρων χωρητικότητας βελτιώνει τις ευκαιρίες απασχόλησης των
κοινοτικών ναυτικών. Η απασχόληση των κοινοτικών ναυτικών είναι κρίσιμη για τη διατήρηση της ναυτικής
τεχνογνωσίας στην ΕΕ. Οι Κατευθυντήριες Γραμμές έχουν δώσει ώθηση στο Ευρωπαϊκό πλέγμα ναυτιλιακών
δραστηριοτήτων, δηλαδή, λιμάνια, κατασκευαστές εξοπλισμού, δικηγόρους, τραπεζίτες, μεσίτες, νηογνώμονες,
ασφαλιστές, επισκευές πλοίων, ναυπηγεία. Η εφαρμογή των Κατευθυντήριων Γραμμών προώθησε επίσης
την απόκτηση νεότερων και τεχνολογικά πιο προηγμένων πλοίων στον κοινοτικό στόλο και, τοιουτοτρόπως
βελτίωσε την περιβαλλοντική επίδοσή του. Οι Κατευθυντήριες Γραμμές ενθάρρυναν επίσης την προώθηση
της ναυτιλίας μικρών αποστάσεων στην ΕΕ ως εναλλακτικής των οδικών μεταφορών, ανακουφίζοντας την
οδική συμφόρηση και ενθαρρύνοντας την στροφή προς περιβαλλοντικά πιο φιλικές μορφές μεταφοράς.
Η ΕΕΕ πιστεύει ακράδαντα ότι είναι απαραίτητο για τη λειτουργία της ναυτιλίας της ΕΕ / ΕΟΧ να διατηρηθεί
το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να παρατείνει τη διάρκεια ισχύος των
υφιστάμενων Κατευθυντήριων Γραμμών των Κρατικών Ενισχύσεων στις Θαλάσσιες Μεταφορές. Η ναυτιλία
ως ηγετικός τομέας πρέπει να διαφυλαχθεί στην ΕΕ εν όψει της στρατηγικής σημασίας του και της πολυσχιδούς
συμμετοχής του στην ευρωπαϊκή οικονομία.
(2) Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Έκθεση επί της Πολιτικής Ανταγωνισμού