Οι αντιπαραθέσεις της Ουκρανίας με τη Ρωσία για την τιμή του φυσικού αερίου, που κορυφώνονται την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, έχουν γίνει παράδοση, όπως και ο χριστουγεννιάτικος στολισμός των σπιτιών. Αυτή τη φορά όμως, η διαμάχη παίρνει μια νέα τροπή. Η Ουκρανία είναι έτοιμη να υπογράψει συμφωνία σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Και η Ρωσία, την απειλεί με κυρώσεις.

Οι προσπάθειες της Ουκρανίας να αναθεωρήσει μονομερώς τα συμβόλαια αγοράς φυσικού αερίου από τη Ρωσία, μπορεί να οδηγήσουν στην επιβολή νομικών κυρώσεων από τη ρωσική πλευρά. Στην ανακοίνωση αυτή προέβη στις 10 Οκτωβρίου 2013, η εκπρόσωπος τύπου του πρωθυπουργού της Ρωσίας Ντμίτρι Μεντβέντεφ, Ναταλία Τιμακόβα. Αυτή η σκληρή δήλωση της Μόσχας, ήρθε ως απάντηση στους σχεδιασμούς της Ουκρανίας να σταματήσει τις εισαγωγές φυσικού αερίου από τη Ρωσία μέσα στα επόμενα χρόνια.

«Με τέτοιες τιμές, μειώσαμε και θα συνεχίσουμε να μειώνουμε τις ποσότητες του εισαγόμενου φυσικού αέριου που καταναλώνουμε από τη Ρωσία, με προοπτική –και το εννοούμε– την πλήρη αποδέσμευση της Ουκρανίας από την προμήθεια φυσικού αερίου σε αυτές τις υψηλές τιμές», είπε ο πρωθυπουργός της χώρας Μικόλα Αζάροφ. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ουκρανία, σε λιγότερο από δέκα χρόνια θα έχει καταφέρει να είναι αυτάρκης σε φυσικό αέριο. Ο Αζάροφ, δήλωσε ότι εφόσον η Ρωσία κινηθεί δικαστικά (μη εκπλήρωση των όρων του συμβολαίου), το Κίεβο θα αποδείξει στο Δικαστήριο τον παραλογισμό του τρέχοντος συμβολαίου φυσικού αερίου.

Η «προϊστορία» της διένεξης

Οι συμβάσεις για να προμηθεύεται η Ουκρανία με φυσικό αέριο και τη διαμετακόμιση (transit) του «γαλάζιου χρυσού» προς τη Δυτική Ευρώπη, υπογράφτηκαν μεταξύ του ρωσικού ενεργειακού κολοσσού «Gazprom» και της ουκρανικής κρατικής εταιρείας «Naftogaz» το 2009 επί πρωθυπουργίας  Γιούλιας Τιμοσένκο και ισχύουν μέχρι το 2019. Το Κίεβο, θεωρεί την τιμή που αγοράζει το φυσικό αέριο, περίπου 410 δολάρια τα χίλια κυβικά μέτρα (TCM), υπερβολική και τα τελευταία χρόνια προσπαθεί να πετύχει την μείωσή της.

Το 2012, η Ουκρανία αγόρασε από τη Ρωσία περισσότερα από 32 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (BCM) φυσικού αερίου. Φέτος, μπορεί να μειώσει την προμήθεια, μέχρι και τα 18-20 δισ. κυβικά μέτρα. Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρωθυπουργό, το Κίεβο σχεδιάζει να απεξαρτηθεί από τη Gazprom, μέσω της εξόρυξης του δικού της φυσικού αερίου από σχιστολιθικά πετρώματα, τη διαφοροποίηση του «ενεργειακού μείγματος» με τη ευρύτερη χρήση του άνθρακα και τη μείωση της κατανάλωσης. Η Ουκρανία, έχει ήδη αρχίσει να εισάγει φυσικό αέριο από την Πολωνία, τη Γερμανία και την Ουγγαρία και βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις για την προμήθεια «γαλάζιου χρυσού» με μερικές άλλες χώρες. Στο διάστημα 2014 – 2017, το Κίεβο σχεδιάζει να επενδύσει τρία δισ. δολάρια σε γεωλογικές μελέτες εξερεύνησης για νέα κοιτάσματα φυσικού αερίου στη χώρα.

Η αντίδραση της Μόσχας

Η Μόσχα απαντά με μαστίγιο και καρότο. Έτσι, στις 8 Οκτωβρίου, ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, δήλωσε ότι η «Gazprom» έκανε έκπτωση στις τιμές του φυσικού αερίου που προμηθεύει την Ουκρανία (για τις ποσότητες που αποθηκεύονται σε υπόγειες εγκαταστάσεις και προορίζονται για τη χειμερινή περίοδο). Με μειωμένη τιμή (περίπου 260 δολάρια /TCM), πωλήθηκαν περίπου 5 δισ. κυβικά μέτρα αερίου στην ιδιωτική εταιρεία «Ostchem». Επιπλέον, ρωσικές Τράπεζες ενέκριναν στην Ουκρανία δάνειο ύψους 750 εκατομμυρίων δολαρίων.

Σύμφωνα με την ουκρανική πλευρά, οι απειλές, αλλά και τα προνόμια που παρέχονται από την πλευρά της Ρωσίας, είναι άμεσα συνδεδεμένα με τη σύναψη της Συμφωνίας Σύνδεσης με την ΕΕ, την οποία η Ουκρανία σχεδιάζει να υπογράψει το Νοέμβριο. Νωρίτερα, ο Ρώσος πρωθυπουργός είχε καταστήσει σαφές στο Κίεβο ότι θα πρέπει να επιλέξει μεταξύ της φιλίας με την ΕΕ και της ένταξης στην Τελωνειακή Ένωση με τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και το Καζακστάν.

Η Ρωσία ανησυχεί σοβαρά για τα σχέδια της Ουκρανίας. Έτσι, ο σύμβουλος του προέδρου της Ρωσίας για την περιφερειακή  και την οικονομική ολοκλήρωση Σεργκέι Γκλαζίεβ, τόνισε ότι μετά την υπογραφή της συμφωνίας με την ΕΕ, οι σχέσεις μεταξύ των χωρών της Τελωνειακής Ένωσης και της Ουκρανίας θα επιδεινωθούν. Για τον λόγο αυτό, η χώρα θα χρειαστεί να εξασφαλίσει χρηματοδότηση. «Το δάνειο προς την Ουκρανία, θα γλυτώσει τη χώρα από την οικονομική καταστροφή και την κατάρρευση. Έτσι, την σώζουμε από τη χρεωκοπία», σημείωσε ο ίδιος. Ο Γκλαζίεφ, τόνισε επίσης ότι η ένταξη στην Τελωνειακή Ένωση θα αποβεί εξαιρετικά επωφελής για την Ουκρανία. Θα πάρει την πολυπόθητη μείωση των τιμών του φυσικού αερίου (μέχρι και 160 δολάρια/TCM), θα προμηθεύεται πετρέλαιο χωρίς να χρεώνεται τους εξαγωγικούς δασμούς, καθώς επίσης, θα απολαμβάνει σημαντικά προνόμια σε διάφορους εμπορικούς τομείς.

Μεγάλες δυσκολίες για την Ουκρανία

Τις φιλόδοξες ανακοινώσεις των ουκρανικών αρχών, ότι δηλαδή μπορούν να εξασφαλίσουν τις αναγκαίες ποσότητες φυσικού αερίου στα επόμενα χρόνια από τις δικές τους εξορύξεις, οι ειδικοί θεωρούν ότι είναι σε μεγάλο βαθμό λαϊκιστικές. Σύμφωνα με τον αναλυτή της IFD Kapital, Βιτάλι Κριουκόφ, πολλά θα εξαρτηθούν από την αγορά φυσικού αερίου στο σύνολό της. Εκτός από αυτό, είναι γεγονός ότι οι όγκοι των εισαγωγών φυσικού αερίου της Ουκρανίας από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ποσοτήτων που προέρχονται από την Ουγγαρία πρόσφατα μειώθηκαν. Ο αναλυτής της Raiffeisenbank Αντρέι Πολιστσούκ, είπε ότι η παραγωγή σχιστολιθικού φυσικού αερίου, στο οποίο ποντάρει η Ουκρανία, δεν έχει ακόμη δώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα στην Ευρώπη. Εάν η Ουκρανία, αρνηθεί τη μερίδα του λέοντος στο ρωσικό φυσικό αέριο, τότε, σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες, η Ρωσία θα προσανατολιστεί και πάλι στην αγορά της Ασίας, ιδιαίτερα στην Κίνα.

Οι ειδικοί πιστεύουν ότι το Κίεβο δεν θα πρέπει να αγανακτεί, αλλά να προσπαθήσει να διαπραγματευτεί με τη Μόσχα. «Μονομερώς, κανείς δεν μπορεί έτσι απλά να πει στη Gazprom να κάνει εκπτώσεις. Η Ουκρανία, πρέπει να προχωρήσει κάνοντας κάποιες παραχωρήσεις», είπε ο κ. Πολιστσούκ. Σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο της «Deutsche Bank Russia», Γιαροσλάβ Λισοβόλικ, για την Ουκρανία είναι εξαιρετικά σημαντικό η διατήρηση των καλών διμερών σχέσεων με τη Μόσχα. Εκτός από το φυσικό αέριο και τους άλλους τομείς της πραγματικής οικονομίας, σημαντικό ρόλο στις σχέσεις των δύο χωρών διαδραματίζει ο μεταναστευτικός παράγοντας (πάρα πολλοί Ουκρανοί εργάζονται στη Ρωσία και στέλνουν χρήματα πίσω στην πατρίδα). Επιπλέον, η Ρωσία είναι η μόνη χώρα που παρέχει οικονομική στήριξη στην Ουκρανία», σημείωσε ο ίδιος.

 

http://rbth.gr/politics/2013/10/29/nea_roso-oykraniki_krisi_gia_to_fysiko_aerio_26061.html?utm_source=newsletter_2013_10_31_gr_DG_web_weekly&utm_medium=email&utm_campaign=RBTH