Το αίτημα κοινωνικής δικαιοσύνης κυριαρχεί στις αναφορές των πολιτών στον Συνήγορο του Πολίτη

Το αίτημα κοινωνικής δικαιοσύνης εκφράζεται, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, στις
αναφορές των πολιτών που, αδυνατώντας να αντεπεξέλθουν σε οικονομικά βάρη,
στρέφονται στον Συνήγορο του Πολίτη αναζητώντας χείρα βοηθείας.
Αναλογικότητα στην κατανομή των βαρών, σεβασμός των δικαιωμάτων χωρίς
διακρίσεις, τήρηση των κανόνων με διαφάνεια αλλά κι ευελιξία σε όλα τα επίπεδα
λήψης αποφάσεων, προκειμένου η πολιτεία να προσφέρει διέξοδο και να στηρίξει
τους πολίτες που δοκιμάζονται, είναι το ζητούμενο στην παρούσα συγκυρία, τόνισε
η Συνήγορος του Πολίτη, Καλλιόπη Σπανού, στην ετήσια έκθεση της, την οποία
παρέδωσε σήμερα στον Πρόεδρο της Βουλής, Ευάγγελο Μεϊμαράκη. Η έκθεση
παρουσιάζει το έργο της ανεξάρτητης αρχής το 2012 και καταλήγει σε
συγκεκριμένες διαπιστώσεις και προτάσεις.

«Δεν πρέπει να επιτρέψουμε να υπάρξει υποχώρηση στο επίπεδο της προστασίας των
δικαιωμάτων ούτε να αφήσουμε να μετεξελιχθεί η οικονομική κρίση σε αμφισβήτηση
της κοινωνικής συνύπαρξης και του κράτους δικαίου. εν δοκιμάζονται μόνον οι
πολίτες αλλά και το κράτος ως εγγυητής της συλλογικότητας και της κοινωνικής
αλληλεγγύης», τόνισε η Συνήγορος του Πολίτη, Καλλιόπη Σπανού, κατά την
παρουσίαση της ετήσιας έκθεσης.
Στην ετήσια έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για το 2012 αναδεικνύονται με απτά
παραδείγματα οι επιπτώσεις της κρίσης σε όλο το φάσμα των δικαιωμάτων,
ατομικών, κοινωνικών και πολιτικών· καθυστερήσεις συντάξεων και ασφαλιστικών
παροχών, καθώς και φορολογικές επιβαρύνσεις, για πολλούς δυσβάστακτες,
αποτελούν θέματα αιχμής. Αλλά και φαινόμενα που στις παρούσες συνθήκες γίνονται
εντονότερα, όπως τα φαινόμενα μισαλλοδοξίας και κοινωνικού αποκλεισμού, η
ένταση στα σχολεία ή ο αυξημένος κίνδυνος απολύσεων γυναικών, και μάλιστα σε
περίοδο που προστατεύονται λόγω μητρότητας, απαιτούν την παρέμβαση του
Συνηγόρου, ως θεσμού εγγύησης των δικαιωμάτων, ειδικά στην παρούσα συγκυρία.

Στατιστική αποτίμηση
Σημαντική αύξηση -περίπου 10%- παρουσίασαν το 2012 οι αναφορές που δέχθηκε ο
Συνήγορος (συνολικά 11.702 νέες αναφορές). Αν μάλιστα ληφθεί υπόψη ο αριθμός
των προσώπων που ζήτησαν τη βοήθεια του Συνηγόρου, καθώς σε πολλές
περιπτώσεις οι αναφορές κατατίθενται από ομάδες πολιτών, η αύξηση αυτή είναι
πολύ μεγαλύτερη.
Η σημαντική αύξηση των αναφορών τον τελευταίο χρόνο δείχνει ότι τα προβλήματα
των πολιτών στις συναλλαγές τους με τη δημόσια διοίκηση οξύνονται, τόσο λόγω
των αλλαγών στις νομοθετικές ρυθμίσεις των τελευταίων ετών, όσο και λόγω των
οικονομικών προβλημάτων που έχει δημιουργήσει η δημοσιονομική κρίση από το
2009 και μετά. Συγκεκριμένα, τα ζητήματα της κοινωνικής ασφάλισης, της
φορολογίας, του οικιστικού περιβάλλοντος, των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας καθώς
και των προβλημάτων που σχετίζονται με την είσοδο και την παραμονή αλλοδαπών
αποτελούν διαχρονικά τις 5 σημαντικότερες ενότητες προβλημάτων για τα οποία
προσφεύγουν οι πολίτες στο Συνήγορο και αντιστοιχούν σταδιακά σε όλο και
μεγαλύτερο τμήμα του συνόλου των αναφορών (65% το 2012).
Η γεωγραφική κατανομή των αναφορών που κατατέθηκαν αντικατοπτρίζει την
συγκέντρωση του πληθυσμού και των δημόσιων υπηρεσιών στα δυο μεγάλα αστικά
κέντρα της χώρας. Η σημαντική μάλιστα αύξηση των αναφορών αυτών σε σχέση με
πέρυσι (από 16 σε 23 ανά 10.000 κατοίκους από την Αττική, από 6 σε 9 ανά 10.000
κατοίκους από την Κεντρική Μακεδονία), φαίνεται να αναδεικνύει ότι τα
προβλήματα που εντείνονται λόγω της κρίσης πλήττουν περισσότερο τους κατοίκους
των μεγάλων αστικών κέντρων.
Η βασιμότητα των αναφορών επιβεβαιώθηκε στις περισσότερες περιπτώσεις από τις
αναφορές που κρίθηκαν εντός αρμοδιότητας και εξετάσθηκαν κατ’ ουσίαν το 2012.
Συγκεκριμένα, προκύπτει ότι (Γράφημα 3):
• Το 58,73% ήταν βάσιμες, δηλαδή η καταγγελία του πολίτη ήταν δικαιολογημένη
και υφίστατο όντως κακοδιοίκηση.
• Το 34,79% ήταν αβάσιμες, δηλαδή η διοίκηση είχε τηρήσει τη νομιμότητα.
• Στο 6,48% διακόπηκε, για διαφόρους λόγους, η έρευνα.
Οι βάσιμες αναφορές είχαν κατά μεγάλο ποσοστό θετική έκβαση: κατά 10%
περισσότερο από πέρυσι ο Συνήγορος έδωσε λύση στο πρόβλημα που αντιμετώπιζε ο
πολίτης. Αναλυτικότερα

• Το 81,72% των βάσιμων αναφορών επιλύθηκαν με τη διαμεσολάβηση του
Συνηγόρου.
• Το 1,77% των υποθέσεων επιλύθηκε χωρίς ενέργειες του Συνηγόρου, από την ίδια
την υπηρεσία ή ύστερα από παρέμβαση άλλου φορέα.
• Στο 9,53% των βάσιμων αναφορών η επίλυση στάθηκε αδύνατη για λόγους που
οφείλονται σε κενά της νομοθεσίας ή σε οργανωτικές αδυναμίες και δυσλειτουργίες
της δημόσιας διοίκησης, είτε πάγιες είτε συνδεδεμένες με τα προβλήματα που
επιφέρει η τρέχουσα συγκυρία.
• (εν επιλύθηκε, παρά τη διαμεσολάβηση, το πρόβλημα που έθετε το 6,98% των
βάσιμων αναφορών. Στις περιπτώσεις αυτές δεν έγιναν αποδεκτές οι εισηγήσεις του
Συνηγόρου.

Όσον αφορά τους φορείς, στα ασφαλιστικά ταμεία εντοπίζεται σταθερά και φέτος το
1/4 των προβλημάτων κακοδιοίκησης και μάλιστα σε ποσοστό 27% (Γράφημα 7).
Είναι ενδεικτικό των προβλημάτων που ταλαιπωρούν τους πολίτες ότι τη δεύτερη
θέση καταλαμβάνει πλέον το Υπουργείο Οικονομικών με 14,80%, καθώς και ότι από
τους μεμονωμένους φορείς η (ΕΗ συγκεντρώνει το 5,75% των προβλημάτων. Κατά
τα λοιπά, στα ίδια υψηλά ποσοστά με πέρυσι κυμαίνονται η αυτοδιοίκηση, δηλαδή οι
δήμοι και οι περιφέρειες με τις νέες αρμοδιότητές τους, καθώς και οι υπηρεσίες του
Υπουργείου Εσωτερικών, με 12,87% και 10,16% αντίστοιχα. Στους φορείς στους
οποίους εμφανίστηκαν προβλήματα κακοδιοίκησης περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων,
με μικρή αύξηση το Υπουργείο (ημόσιας Τάξης και Προστασίας του Πολίτη (6,57%)
ενώ, με μειωμένο ποσοστό (5,38%), οι διευθύνσεις αλλοδαπών και μετανάστευσης
των αποκεντρωμένων διοικήσεων.
Πέραν της διερεύνησης αναφορών, ο Συνήγορος προέβη σε σειρά αυτεπάγγελτων
ερευνών σε σωφρονιστικά καταστήματα και σε κέντρα κράτησης αλλοδαπών σε όλη
τη χώρα, καθώς και σε αυτεπάγγελτη έρευνα της ενδεχόμενης διάκρισης λόγω φύλου
για προσφορά εργασίας στο διαδίκτυο. Επίσης, η ανεξάρτητη αρχή, παράλληλα με
τον χειρισμό αναφορών, το 2012 εξυπηρέτησε περισσότερους από 9.000 πολίτες που
επισκέφτηκαν το Γραφείο Υποδοχής Κοινού στην Αθήνα και από το τηλεφωνικό
κέντρο άλλους 35.130 που χρειάστηκαν συμβουλές. Σημειώνεται ότι από τον
(εκέμβριο του 2012 οι αναφορές μπορούν να υποβάλλονται και ηλεκτρονικά (web
αναφορά) μέσω της ιστοσελίδας του Συνηγόρου του Πολίτη
http://www.synigoros.gr/?i=ypovoli-anaforas.el.
Ο Συνήγορος υπέβαλε εβδομήντα δύο (72) επιμέρους νομοθετικές και οργανωτικές
προτάσεις προς τη διοίκηση το 2012, από αυτές οι 11 (15,28%) έχουν ήδη γίνει
δεκτές, ενώ στις περισσότερες εκκρεμεί η ανταπόκριση της διοίκησης και της
πολιτικής της ηγεσίας. Εκκρεμεί επίσης η απάντηση και στις αντίστοιχες προτάσεις
της έκθεσης του έτους 2011, από τις οποίες μέχρι στιγμής η διοίκηση έχει δεχθεί το
36% (18 από τις 50 προτάσεις του 2011). Επιπλέον, ο Συνήγορος υπέβαλε το 2012
δύο ειδικές εκθέσεις προς τη Βουλή και την Κυβέρνηση: τον Ιούλιο, με αντικείμενο
την καταχρηστική επιβολή της εκ περιτροπής απασχόλησης σε εργαζόμενες που
επιστρέφουν από άδεια μητρότητας και τον (εκέμβριο, με ογδόντα (80) προτάσεις
χαμηλού δημοσιονομικού κόστους προς δώδεκα Υπουργεία. Τέλος, το 2012 ο
Συνήγορος απέστειλε προς την Επιτροπή (ικαιωμάτων του Παιδιού του Ο.Η.Ε.
έκθεση με διαπιστώσεις και προτάσεις για την εφαρμογή των δικαιωμάτων του
παιδιού στην Ελλάδα κατά την περίοδο 2003-2011.
Στην παρούσα έκθεση ενσωματώνονται, ως χωριστές ενότητες, η ειδική έκθεση
έτους 2012 για την καταπολέμηση των διακρίσεων και η αντίστοιχη ειδική έκθεση
για το φύλο και τις εργασιακές σχέσεις, με την ειδική αρμοδιότητα του Συνηγόρου
του Πολίτη ως φορέα προώθησης της ίσης μεταχείρισης.