Η λειτουργία του καπιταλισμού της καταστροφής

3o μερος.

Η εφαρμογή του καπιταλισμού της καταστροφής  

Λατινική Αμερική -Ασία  

Η «οικονομική της ανάπτυξης» ή «τριτοκοσμικός εθνικισμός» ήταν η επιτυχής εφαρμογή του Νιού Ντιλ (του κεϊνσιανισμού) στις χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας.

Οι οικονομολόγοι της ανάπτυξης υποστήριζαν ότι οι χώρες της Λατινικής Αμερικής θα έβγαιναν από τη φτώχεια μόνον με την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς, μέσα από μια στρατηγική εκβιομηχάνισης, αντί να βασίζονται στις εξαγωγές στην Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική, σε μια περίοδο που οι τιμές είχαν πτωτική πορεία. Πρότειναν μια χρηματοδοτούμενη από τις κυβερνήσεις αναπτυξιακή διαδικασία με βασικούς άξονες την εθνικοποίηση του πετρελαίου, του ορυκτού πλούτου και άλλων κομβικών βιομηχανιών καθώς και την επιβολή ενός ρυθμιστικού ελέγχου από το κράτος.

 

Κατά τη δεκαετία του 1950 το σχέδιο τους εφαρμόστηκε με επιτυχία στις χώρες του λεγόμενου «Νότιου Κώνου», Χιλή Αργεντινή, Ουρουγουάη και τμήματα της Βραζιλίας.   Στο Σαντιάγκο της Χιλής έδρευε η Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών, με επικεφαλής (1950-1963) τον Ραούλ Πρέμπις, ο οποίος καθοδηγούσε το όλο εγχείρημα. Εκπαίδευε οικονομολόγους και τους έστελνε ως πολιτικούς συμβούλους σε κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής.

 

Αποτελέσματα της εφαρμογής της οικονομικής της ανάπτυξης:

Αργεντινή- Χουάν Περόν: Επιδοτήσεις σε εγχώριες επιχειρήσεις για να κατασκευάζουν νέες βιομηχανίες παραγωγής αυτοκινήτων και πλυντηρίων. Μείωση των εισαγωγών μέσω απαγορευτικά υψηλών δασμών. Κατασκευή αυτοκινητόδρομων και χαλυβουργιών.

Ανάπτυξη του εργατικού κινήματος σε όλο το Νότιο Κώνο. Ισχυρά συνδικάτα, αύξηση απολαβών των εργατών. Τα παιδιά τους μπορούσαν πια να σπουδάσουν στα νεοσύστατα δημόσια πανεπιστήμια. Η ψαλίδα μεταξύ της ελίτ και των εργατών και αγροτών άρχισε να κλείνει.

 

Στη δεκαετία του 1950 η Αργεντινή διέθετε τη μεγαλύτερη μεσαία τάξη της ηπείρου.

Στην Ουρουγουάη το ποσοστό των εγγράμματων έφθασε το 95%. Δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για όλους τους πολίτες.

 

«Η οικονομική της ανάπτυξης υπήρξε τόσο εκπληκτικά επιτυχής για ένα διάστημα, ώστε ο Νότιος Κώνος της Λατινικής Αμερικής έγινε ένα ισχυρό σύμβολο για τις φτωχιές χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο, αποτελώντας την έμπρακτη απόδειξη ότι με ευφυείς πρακτικές πολιτικές, που θα εφαρμόζονταν με σθένος, ο ταξικός διαχωρισμός ανάμεσα στον Πρώτο και στον Τρίτο Κόσμο μπορούσε πραγματικά να εκλείψει1».

 

Κατά τη δεκαετία του 1960 ήδη οι λαοί της Λατινικής Αμερικής συζητούσαν το επόμενο στάδιο της οικονομικής  ανάπτυξης. Οι μαρξιστές υποστήριζαν ακόμα πιο εκτεταμένες εθνικοποιήσεις και μια περαιτέρω ριζοσπαστική αγροτική μεταρρύθμιση, ενώ οι κεντρώοι πρότειναν μια μεγαλύτερη οικονομική συνεργασία των λατινοαμεριακανικών χωρών, με σκοπό τη δημιουργία ενός ισχυρού μπλοκ , ανταγωνιστικού της Ευρώπης και της Β. Αμερικής. Έθνη ολόκληρα μετατοπίζονταν προς μια αριστερή πολιτική, που εκφραζόταν και εκλογικά.

 

Το 1962 η Βραζιλία κάνει ένα αποφασιστικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση με τον Πρόεδρο της Ζοάο Γκουλάρ, ο οποίος υπόσχεται αναδιανομή της γης και υψηλότερους μισθούς. Το πρόγραμμα του προέβλεπε ένα σχέδιο όπου θα υποχρέωνε τις ξένες πολυεθνικές να επενδύουν ένα ποσοστό από τα κέρδη τους στη χώρα, αντί να τα βγάζουν όλα έξω, προκειμένου να τα μοιραστούν οι μέτοχοι στη Νέα Υόρκη και στο Λονδίνο.

 

Η αντίδραση των εταιριών 

Η οικονομία μεγεθυνόταν γρήγορα, υπήρχε τεράστια παραγωγή πλούτου. Στις ΗΠΑ τα ισχυρά συνδικάτα πετύχαιναν ολοένα και μεγαλύτερες αυξήσεις μισθών.

Όμως οι μέτοχοι των εταιρειών ήταν υποχρεωμένοι να αναδιανέμουν ένα μεγάλο μέρος του πλούτου τους. Αν η κατάσταση ξαναγυρνούσε στους κανόνες πριν από το Νιου Ντιλ κάποιοι λίγοι θα ευημερούσαν περισσότερο.

 

Οι μεγάλες εταιρείες, όπως η J.P. Morgan & Company, η International Nickel Company, η Cuban Sugar Cane Corporation , και η United Fruit Company, κινδύνευαν να χάσουν πολλά.

 

Όταν στη δεκαετία του 1950 εκλέγεται στις ΗΠΑ ο σκληροπυρηνικός Ρεπουμπλικάνος Ντουάιτ Αϊζενχάουερ, ξεκινά ο πόλεμος της οικονομικής της ανάπτυξης: Αυτό που ο Αϊζενχάουερ δεν μπορεί να κάνει στο εσωτερικό των ΗΠΑ, εγκρίνει να το κάνει η Σχολή του Σικάγου στο εξωτερικό.

 

Οι πολυεθνικές βάζουν στο παιχνίδι τον Μίλτον Φρίντμαν. Τον χρηματοδοτούν  να δημιουργήσει σιγά-σιγά   ένα παγκόσμιο δίκτυο δεξιών «δεξαμενών σκέψης που παρήγε τους στρατιώτες της αντεπανάστασης παγκοσμίως» (σ.85).

 

Για τον Μίλτον Φρίντμαν ο πλούτος που παραγόταν σε παγκόσμιο επίπεδο έπρεπε να περάσει στα χέρια των ιδιωτών για λόγους αρχής.

 

Η νεοσύστατη τότε CIA με επικεφαλής τον Άλεν Ντάλες, αδελφό του ΥΠΕΞ Τζον Φόστερ Ντάλες, στήνει τα δύο πρώτα πραξικοπήματα στην ιστορία της. Το πρώτο στο Ιράν, όπου ανατρέπει τον Μοσαντέκ (είχε εθνικοποιήσει την πετρελαϊκή βιομηχανία) και στη θέση του επιβάλει τον σάχη. Το δεύτερο στη Γουατεμάλα, ύστερα από έκκληση της United Fruit Company, όπου ανατρέπουν τον Πρόεδρο Γιάκομπο Άρμπενς Γκουσμάν.

 

Οι φεουδάρχες της Λατινικής Αμερικής συνασπίζονται με τις ΗΠΑ, καθώς βλέπουν τα υπερκέρδη τους να μειώνονται από την φιλοαγροτική πολιτική των κυβερνήσεων.

Το 1953, παράλληλα με την οικονομική της ανάπτυξης στη Λ. Αμερική, στην Ινδονησία ο Αχμέντ Σουκάρνο προωθούσε συνεργασία των χωρών του Τρίτου Κόσμου, με στόχο να σχηματιστεί μια Τρίτη υπερδύναμη εξίσου ισχυρή με τη Δύση και τον Σοβιετικό συνασπισμό. Ο Σουκάρνο είχε διακόψει τις σχέσεις με το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα, προστάτευε την εγχώρια οικονομία, φρόντιζε για την αναδιανομή του πλούτου και συνεργαζόταν, αν και εθνικιστής, με το Κομμουνιστικό Κόμμα.

 

Το 1965 ο Σουκάρνο ανετράπη, με την υποστήριξη της CIA , από το στρατηγό Σουχάρτο, μετά από ένα λουτρό αίματος, που απαριθμεί 500.0002 σφαγιασθέντες, στην πλειοψηφία τους μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος. « Οι δολοφονίες που έγιναν με βάση τους καταλόγους εκτελέσεων ήταν στοχευμένες. Τις σφαγές χωρίς διάκριση , όμως, για τις οποίες  είναι  διαβόητος  ο Σουχάρτο, τις πραγματοποίησαν κατά κύριο λόγο σπουδαστές θρησκευτικών σχολών». (Σελ.  99).

 

Τη θεραπεία-σοκ της οικονομίας της Ινδονησίας, ανέλαβε να εφαρμόσει η «Μαφία του Μπέρκλεϋ». Μια ομάδα Ινδονήσιων οικονομολόγων που είχαν  σπουδάσει τον φριντμανισμό στο πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϋ, με χρηματοδότηση της εταιρείας Φορντ. Η θεραπεία τους εφαρμόστηκε με επιτυχία. Μέσα σε δύο χρόνια ξένες εταιρείες (κυρίως αμερικάνικες) κατείχαν το 100% του ορυκτού και πετρελαϊκού πλούτου της χώρας. Χαλκός, νικέλιο, ξυλεία, καουτσούκ και πετρέλαιο.

 

«Η Τζακάρτα έρχεται».  

Έγραφε με κόκκινα γράμματα  η ανατριχιαστική προειδοποίηση προς τους Χιλιανούς που είχαν εκλέξει τον Αλιέντε.

 

Ο σοσιαλιστής Πρόεδρος Αλιέντε, ένας βαθειά δημοκρατικός άνθρωπος που πίστευε στην επικράτηση του σοσιαλισμού με εκλογές,  προγραμμάτισε μια σειρά εθνικοποιήσεων: Τα αμερικάνικα ορυχεία χαλκού , που κατείχαν μια σειρά αμερικάνικες εταιρείες. Οι εξορυκτικές εταιρείες είχαν επενδύσει, τα προηγούμενα 50 χρόνια, 1δις δολάρια  και είχαν κερδίσει 7,2 δις δολάρια. Το 1968, το 20% των συνολικών επενδύσεων των ΗΠΑ στο εξωτερικό ήταν δεσμευμένο στη Λ. Αμερική. Οι αμερικάνικες εταιρείες διέθεταν 5.436 θυγατρικές στην περιοχή.  Στα σχέδια των εθνικοποιήσεων ήταν και η τηλεφωνική εταιρία International Telephone and Telegraph Company, η γνωστή ΙΤΤ. Βεβαίως ο Αλιέντε είχε υποσχεθεί μια δίκαιη αποζημίωση των εταιρειών και γι αυτό το σκοπό είχε διορίσει πρέσβη στην Ουάσινγκτον τον φίλο του Ορλάντο Λετελιέ για να διαπραγματευτεί  τους όρους των απαλλοτριώσεων.

 

Εν τω μεταξύ στην Αμερική είχε εκλεγεί πρόεδρος ο Ρίτσαρντ Νίξον, ιδεολόγος της Σχολής του Σικάγο. Όταν έμαθε ότι στη Χιλή εκλέχθηκε ο Αλιέντε έδωσε ρητή εντολή: Να κάνει η CIA3 την οικονομία της Χιλής να στενάξει. (Σελ.  94).

 

Τότε συστήνεται στην Ουάσινγκτον  η περίφημη  Επιτροπή για τη Χιλή. Απαρτιζόταν από στελέχη-αντιπροσώπους  των  εξορυκτικών εταιρειών, της ITT, της Purina, της Bank of America και της Pfizer Chemical. Αργότερα αποκαλύφθηκε η εμπλοκή της ITT στο σχέδιο εμπόδισης  του Αλιέντε να εκλεγεί πρόεδρος4.

 

Τα γεγονότα που ακολούθησαν είναι λίγο ως πολύ γνωστά. Στις 11 Σεπτεμβρίου 1973 έγινε το αιματηρό πραξικόπημα. Η αντεπανάσταση νίκησε , ο Αλιέντε σκοτώθηκε και επεβλήθη η δικτατορία. Αρχηγός του κράτος ο   Πινοσέτ και σύμβουλος του ο  Μίλτον Φρίντμαν.

Έτσι έχομε παγκοσμίως την πρώτη εφαρμογή των ιδεών της Σχολής του Σικάγου. Το όλο σχέδιο είχε προετοιμαστεί επί σειρά ετών  (1957-1970) με υποτροφίες , από τις ΗΠΑ, Χιλιανών φοιτητών στη Σχολή του Σικάγου και τη δημιουργία ενός πυρήνα νεοφιλελεύθερων ιδεολογικών μαχητών. Εκατό νεοφιλελεύθεροι οικονομολόγοι ανέλαβαν δράση αμέσως μετά το πραξικόπημα.Την ώρα που τα πολυβόλα άλλαζαν την ιστορία της Χιλής,  στα τυπογραφεία της δεξιάς εφημερίδας El Merkurio τυπωνόταν  το αναλυτικό νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα, το ονομαζόμενο «Τούβλο», το οποίο, οι Χιλιανοί φριντμανιστές  παρέδωσαν στην επομένη στο Πινοσέτ και ανέλαβαν την εφαρμογή του. Το «Τούβλο» στην ουσία ήταν η αντιγραφή των προτάσεων Φρίντμαν από το βιβλίο του Capitalism and Freedom: ιδιωτικοποιήσεις, απορύθμιση, περικοπές κοινωνικών δαπανών, δηλ. το τρίπτυχο  της ελεύθερης αγοράς. Επιτέλους ο Μίλτον πραγματοποιούσε το διαστροφικό του όνειρο.  Σύμφωνα με τον Φρίντμαν, «αν υιοθετηθεί η προσέγγιση του σοκ, πιστεύω ότι θα πρέπει να ανακοινωθεί δημόσια και λεπτομερώς, ώστε να επενεργήσει πολύ σύντομα. Όσο πιο ενημερωμένος είναι ο πληθυσμός τόσο περισσότερο θα διευκολύνουν οι αντιδράσεις του στην προσαρμογή του». (Σελ. 107).

 

Τρία απανωτά σοκ: Το σοκ του πραξικοπήματος, το σοκ των βασανιστηρίων και το σοκ της οικονομίας. «Αυτές οι τρεις μορφές σοκ συνέκλιναν πάνω από τα σώματα των Λατινοαμερικανών και το πολιτικό σώμα της περιοχής, δημιουργώντας έναν τυφώνα αμοιβαία ενισχυόμενης ισοπέδωσης και ανάπλασης, καταστροφής και δημιουργίας. Το σοκ του πραξικοπήματος προετοίμασε το έδαφος για την οικονομική θεραπεία-σοκ ˙ το σοκ των βασανιστηρίων έσπειρε τον τρόμο σε οποιονδήποτε διανοούνταν να σταθεί εμπόδιο στο οικονομικό σοκ. Από αυτό το σε συνθήκες πραγματικότητας πειραματικό εργαστήριο αναδύθηκαν το πρώτο κράτος της Σχολής του Σικάγου και η πρώτη νίκη της στο πλαίσιο της παγκόσμιας αντεπανάστασης της». (Σελ. 104).

Απολογισμός από την εφαρμογή του προγράμματος:

Στην κοινωνία: Πάνω από 3.200 άνθρωποι εξαφανίστηκαν ή εκτελέστηκαν, 80.000 φυλακίστηκαν και 200.000 έφυγαν από τη χώρα για πολιτικούς λόγους.

Στην οικονομία: τον πρώτο χρόνο εφαρμογής της θεραπείας-σοκ η οικονομία της Χιλής συρρικνώθηκε κατά 15%, η ανεργία από 3% επί Αλιέντε τινάχτηκε στο 20%, η πληθωρισμός άγγιξε το 375%. Το 74% του μισθού πήγαινε μόνο για αγορά ψωμιού. Η «θεραπευτική αγωγή» προκάλεσε σπασμούς σε όλη τη χώρα που κράτησαν ως το τέλος της δεκαετίας του 1980. Το 1982 που η οικονομία της χώρας κατέρρευσε το χρέος ήταν 14 δις δολάρια.

Ακολούθησαν η Βραζιλία και η Ουρουγουάη (1973). Πραξικοπήματα και εφαρμογή του δόγματος της Σχολής του Σικάγου.  Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Ουρουγουάη. Μείωση των μισθών κατά 28%. Οι πρώτοι ρακοσυλλέκτες εμφανίζονται στους δρόμους του Μοντεβιδέο.

Αργεντινή 1973: Ανατροπή της Ιζαμπέλ Περόν. Υπουργός Οικονομικών ο γαιοκτήμονας και μέλος του Δ.Σ. των εταιρειών Pan American Airways και ΙΤΤ, Χοσέ Αλφρέδο Μαρτίνες δε Χος.

Ενέργειες: Θέτει εκτός νόμου τις απεργίες, απελευθερώνει τις εργασιακές σχέσεις, καταργεί τη διατίμηση, πουλά εκατοντάδες κρατικές εταιρείες σε ξένους. Μέσα σ’ ένα χρόνο η μείωση των μισθών άγγιξε το 40%, η φτώχια εκτινάχθηκε στα ύψη, οι φτωχογειτονιές έμειναν χωρίς νερό και οι ασθένειες σκότωναν κατά χιλιάδες τους πολίτες. Ο Μαρτίνες δε Χος κερδίζει την εύνοια της Ουάσινγκτον.

Βασανιστήρια στη Χιλή, την Αργεντινή και την Ουρουγουάη: Εκτός από τα τριακόσια στρατόπεδα βασανιστηρίων που υπήρχαν στην Αργεντινή, όπου εκτός από τον ξυλοδαρμό εφαρμόζονταν οι βιασμοί και ηλεκτροσόκ, οι αρχές εξαφάνιζαν χιλιάδες ανθρώπους, οι οποίοι αργότερα ανακαλύφθηκαν σε ομαδικούς τάφους.

 

Στην Αργεντινή, στην αυλή του εργοστασίου Φορντ υπήρχαν θάλαμοι βασανιστηρίων για τους συνδικαλιστές. Στα χωράφια οι χωρικοί βασανίζονταν σε κοινή θέα με τα ίδια τα κτηνοτροφικά τους εργαλεία.

 

Στη Χιλή αφού σκότωναν από τα βασανιστήρια τους αντιστασιακούς στη συνέχεια τους πετούσαν από τα ελικόπτερα στον ωκεανό έχοντας από πριν σκίσει την κοιλιά τους για να μην επιπλέουν.

 

Στην Ουρουγουάη τα κέντρα βασανιστηρίων βρίσκονταν στους στρατώνες του ναυτικού στον παραθαλάσσιο δρόμο περιπάτου του Μοντεβιδέο.

 

Στη Χιλή απαγορεύτηκαν ακόμα και οι κηδείες για να μην συγκεντρώνονται οι άνθρωποι.

Στην Αργεντινή το 81% των 30.000 ανθρώπων που εξαφανίστηκαν ήταν από μεταξύ 16 και 30 ετών. Υπάρχουν αποδείξεις για βασανισμούς και δολοφονία έξι μαθητών μέσα σε μια μέρα.

 

Πολεμήθηκε  η κοινωνική αλληλεγγύη, με τις συλλήψεις και τους βασανισμούς γιατρών που πρόσφεραν κοινωνικό έργο  στις φτωχογειτονιές.

 

Η χουντική κυβέρνηση κατάφερε μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα, καταργώντας τη διατίμηση στο κρέας να αυξηθεί κατά 700%, προς μεγάλη χαρά των φεουδαρχών.

Κατά τη διάρκεια των δικτατορικών καθεστώτων στη Λατινική Αμερική βασανίστηκαν 150.000 άνθρωποι και δεκάδες χιλιάδες δολοφονήθηκαν.

 

Ο κατάλογος είναι μακρύς και θα μπορούσαμε να γεμίσουμε σελίδες με περιγραφές από τις φρικαλεότητες των δικτατοριών που τότε στήριξαν  οι ΗΠΑ.

 

Ο «διανοητικός ιμπεριαλισμός»  

Στόχος του Πινοσέτ ήταν «μια παρατεταμένη και εις βάθος επιχείρηση για να αλλάξει η νοοτροπία των Χιλιανών». (Σελ.  145). Αυτό σήμαινε μονοπωλιακή επικράτηση της ιδεολογίας του Φρίντμαν προκειμένου να επιτύχει η εφαρμογή της ιδεολογίας. Οι χούντες της Λατινικής Αμερικής κήρυξαν πόλεμο εναντίον μιας ολόκληρης κουλτούρας. Κι αυτή η κουλτούρα δεν ήταν άλλη από την αριστερή κουλτούρα. Οργανώθηκαν μαζικές επιχειρήσεις ιδεολογικής εκκαθάρισης. Απαγορεύτηκαν και κάηκαν τα βιβλία των Φρόιντ, Μαρξ, Νερούδα. Έκλεισαν εκατοντάδες εφημερίδες και περιοδικά. Συνελήφθηκαν ακαδημαϊκοί. Μόνο  στην Αργεντινή εκδιώχθηκαν 8.000 εκπαιδευτικοί.

 

«Στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση απαγορεύτηκαν οι ομαδικές εργασίες των μαθητών, ως ένδειξη ενός λανθάνοντος συλλογικού πνεύματος, επικίνδυνου για την ατομική ελευθερία» (Σελ. 147)  

Στη Χιλή ο λαϊκός τραγουδιστής Βίκτορ Χάρα οδηγήθηκε στο Στάδιο της Χιλής. Του έσπασαν τα χέρια για να μην μπορεί να παίξει κιθάρα και στη συνέχεια τον πυροβόλησαν σαράντα τέσσερεις φορές.

 

Το σοκ λειτούργησε. Ο Χιλιανός ψυχίατρος Μάρκο Αντόνιο δε λα Πάρα, θυμάται:

«Οι άνθρωποι είχαν παλινδρομήσει σε προγενέστερα στάδια ύπαρξης, φοβούνταν και ήταν εξαρτημένοι». (Σελ.  155). Έτσι όταν οι τιμές έφθασαν στα ύψη και οι μειώσεις μισθών στο κατώτατο στάδιο κανένας δεν αντέδρασε. Οι δρόμοι της Χιλής , της Αργεντινής και της Ουρουγουάης παρέμειναν άδειοι. Καμία απεργία. Ούτε εξέγερση. Οι γονείς πότιζαν τα νηστικά παιδάκια τους  μάτε5 και ξυπνούσαν χαράματα να πάνε με τα πόδια στις δουλειές τους καθώς δεν είχαν χρήματα για τα ναύλα τους.

 

Η πρώτη εφαρμογή του σοκ σε δημοκρατική χώρα 

Εκλογές στη Βολιβία- 1985: Πρώτες ελεύθερες εκλογές μετά από μια εικοσαετή δικτατορία. Η χώρα σε κατάσταση χρεοκοπίας επειδή ο Ρήγκαν είχε χρηματοδοτήσει μια πρωτοφανή επίθεση εναντίον των καλλιεργητών της κόκας. Αποτέλεσμα: Κατάρρευση της οικονομίας από τη δραματική μείωση των εξαγωγών, 50% πτώση των εσόδων της χώρας. Το νόμισμα (πέσο) υποτιμήθηκε κατά 50%. Ο πληθωρισμός έφτασε το 14.000%.

 

Νικά ο κεντροαριστερός Βίκτορ Πας Εστενσόρο. Πρέπει να αντιμετωπίσει  την κατασκευασμένη οικονομική κρίση. Διορίζει επικεφαλής μια μυστικής δικομματικής ομάδας έκτακτης ανάγκης, τον Τζέφρι Σακς που αναλαμβάνει το καθήκον της αναδιάρθρωσης της οικονομίας.

 

Η πρόταση του Σακς: Μόνο μια απότομη θεραπεία-σοκ θα θεράπευε την κρίση υπερπληθωρισμού της Βολιβίας. Στόχος: Η αποδιάρθρωση του κρατοκεντρικού μοντέλου οικονομίας. Τα στελέχη του κόμματος του Πας αγνοούν τα πάντα.

 

Τα μέτρα: Κατάργηση των επιδομάτων για τα τρόφιμα, κατάργηση της διατίμησης, αύξηση του πετρελαίου κατά 300%. Μέσα στις πρώτες εκατό ημέρες της νέας κυβέρνησης με το διάταγμα D.S. 21600  πέρασαν 220 ξεχωριστοί νόμοι. Δυο χρόνια μετά η ανεργία έφτασε από 20% σε 25-30%. Οι μισθοί μειώθηκαν 40% και κάποια στιγμή κατρακύλησαν στο 70%. Ξεπουλήθηκαν όλες οι κρατικές εταιρείες  και έγιναν τρομερές απολύσεις. Μόνο στην κρατική μεταλλευτική εταιρεία μετά την πώληση της οι εργαζόμενοι μειώθηκαν από 28.000 σε 6.000.

 

Χιλιάδες θέσεις εργασίας μόνιμης απασχόλησης αντικαταστάθηκαν με θέσεις μερικής απασχόλησης. Μεταξύ του 1983 και 1988 ο αριθμός των Βολιβιανών που είχαν πλήρη ασφαλιστικά δικαιώματα μειώθηκε κατά 61%.

 

Μια άμεση συνέπεια της φτωχοποίησης του λαού ήταν η στροφή 350.000 ανθρώπων προς την καλλιέργεια της κοκαΐνης. Το ΔΝΤ και η σχολή του Σικάγου είχαν κάνει πάλι το θαύμα τους. Είχαν καταστρέψει μια χώρα και είχαν καταληστέψει τις πλουτοπαραγωγικές της πηγές.

 

Αυτή τη φορά τη βρώμικη δουλειά δεν την έκανε ένας δικτάτορας αλλά ο ηγέτης της βολιβιανής κεντροαριστεράς.

 

Βεβαίως για να εφαρμοστούν τα μέτρα έπρεπε να παραβιαστεί η δημοκρατία. Μόλις οι εργαζόμενοι άρχισαν να αντιδρούν με μεγάλες κινητοποιήσεις απαγορεύτηκαν οι συγκεντρώσεις, κηρύχθηκε κατάσταση πολιορκίας, άρχισε λογοκρισία και οι ηγέτες του συνδικαλιστικού κινήματος  απήχθησαν και μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στην τροπική περιοχή της Βολιβίας. Εν τούτοις δεν καταλύθηκε το πολίτευμα. Υπήρχε ακόμα ένα περιτύλιγμα δημοκρατίας το οποίο αποδείκνυε ότι το σοκ και δέος μπορεί να εφαρμοστεί από τους πολιτικούς και τους οικονομολόγους  με τα κουστούμια αντί των αξιωματικών με τις στρατιωτικές στολές.

 

Ακολούθησαν ο Ισημερινός, το Περού και η Βενεζουέλα.

 

Τα αποτελέσματα της θεραπείας-σοκ στις χώρες της Λ. Αμερικής.  

Πού διατέθηκαν τα χρήματα που έδωσε το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα;

Ενδεικτικά:

 

Αργεντινή: Πριν τη χούντα το εξωτερικό χρέος της χώρας ήταν 7,9 δις δολάρια. Μετά τη χούντα 45 δις δολάρια.

Ουρουγουάη: Πριν 0,5 δις εξωτερικό χρέος, μετά 5 δις δολάρια.

Βραζιλία: πριν 3 δις εξωτερικό χρέος, μετά 103 δις δολάρια.

Τα ποσά αυτά χώρες όφειλαν στο ΔΝΤ, την Παγκόσμια Τράπεζα, την Τράπεζα Εισαγωγών-Εξαγωγών των ΗΠΑ και άλλες ιδιωτικές τράπεζες της Αμερικής.

 

Πώς διατέθηκαν τα δάνεια 

Ενδεικτικά:

Χιλή: Τριπλασιασμός των στρατιωτικών δαπανών για: Κατασκευή στρατοπέδων, βασανιστηρίων, αγορά όπλων και εκτοξευτήρων νερού. Διόγκωση του στρατού από 47.000 άντρες σε 85.000 (1973-1980).

Διαφθορά: Ο Πινοσέτ είχε 125 διαφορετικούς μυστικούς  λογαριασμούς.

Αργεντινή: Για στρατιωτικές δαπάνες 10 δις δολάρια. Δάνειο 35 δις. Τα 19 δις μεταφέρθηκαν στο εξωτερικό.

Διάσωση των εταιριών Ford Motor Argentina, Chase Manhattan, Citibank, IBM, Mercedes-Benz.

 

Όταν κατέρρευσε η δικτατορία στην Αργεντινή (1983) η Ουάσινγκτον επέμενε ότι οι νέα κυβέρνηση όφειλε να πληρώσει τα χρέη που είχε συσσωρεύσει το στρατιωτικό καθεστώς.

 

Η καταστροφή της Ασίας 

Την ίδια τύχη είχαν  και οι οικονομίες της Ασίας, κατά τη δεκαετία του 1990. Ταϊλάνδη, Φιλιππίνες, Ινδονησία και Νότιος Κορέα υπέστησαν την ίδια θεραπεία-σοκ, στις ασθενείς οικονομίες τους, που η Σχολή του Σικάγου είχε φροντίσει να αρρωστήσουν, με μεθόδους παρόμοιες με εκείνες που περιγράψαμε. Τα αποτελέσματα ίδια. Τα παραπάνω κράτη ξεπούλησαν ό,τι είχαν και δεν είχαν «αντί πινακίου φακής». Σήμερα εκατομμύρια άνθρωποι στην Ασία ζουν σε παραγκουπόλεις κάτω από τα όρια της φτώχιας. Εξωθούνται στην πορνεία ή γίνονται λαθρομετανάστες.

 

Ο Πινοσέτ της Ρωσίας  

Μετά την ανατροπή του Γκορμπατσόφ και ανάληψη της προεδρίας από τον Γιέλτσιν, (1992-1998), με τις οδηγίες του ΔΝΤ και των “παιδιών του Σικάγου”, άρχισε η επέλαση του κορπορατικού καπιταλισμού στη Ρωσία.

 

Ιδιωτικοποιήσεις, απελευθέρωση τιμών, υποτίμηση νομίσματος.

 

Εκατομμύρια Ρώσοι πολίτες έχασαν τις αποταμιεύσεις τους, εκατομμύρια εργαζόμενοι έμειναν απλήρωτοι για μήνες.  Η λαϊκή κατανάλωση έπεσε  40%.  Το 1/3 του πληθυσμού βρέθηκε κάτω από το όριο της φτώχειας.

 

Ο λαός αντέδρασε. Το ΔΝΤ πίεζε για επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων προκειμένου να δώσει τη δόση των 1,5 δις δολαρίων. Τα όρνεα της παγκόσμιας ολιγαρχίας βιάζονταν. Ο πλούτο ήταν τεράστιος. Μεγάλα αποθέματα πετρελαίου, 30% των παγκόσμιων αποθεμάτων φυσικού αερίου, 20% των αποθεμάτων νικελίου, πολεμικές βιομηχανίες, κ.ά.

 

Το ρωσικό Κοινοβούλιοσε ειδική συνεδρίαση αποφάσισε, με ψήφους 636 υπέρ και 2 κατά, να παραπέμψει τον Γιέλτσιν στο συνταγματικό δικαστήριο για παραβίαση συντάγματος. Ήταν η τελευταία του συνεδρίαση, λίγο πριν το διαλύσει ο Γιέλτσιν.

 

Στις 4 Οκτωβρίου 1993, ο Γιέλτσιν διέταξε το στρατό να βομβαρδίσει το Κοινοβούλιο. Ταυτόχρονα ο στρατός άνοιξε πυρ κατά των διαδηλωτών.  Πάνω από πεντακόσιοι άνθρωποι έχασαν  τη ζωή τους και χίλιοι τραυματίστηκαν.

 

Με προεδρικό διάταγμα διαλύονται όλα τα δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια της χώρας.

 

Οι γνωστοί «ολιγάρχες», αναλαμβάνουν την οικονομία της χώρας.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 οι δόκτορες του σοκ είχαν ολοκληρώσει τη χορήγηση του «πικρού φάρμακου» στη ρωσική κοινωνία.

 

Αποτελέσματα της χορήγησης του «φαρμάκου»: Εβδομήντα τέσσερα εκατομμύρια  Ρώσοι ζούσαν κάτω από τα όρια της φτώχειας. Τριάντα επτά εκατομμύρια εξ’ αυτών ζούσαν σε απελπιστική κατάσταση.

 

Μέσα σε δέκα χρόνια ο πληθυσμός μειώθηκε κατά 6,6 εκατομμύρια.

«Η περίπτωση της Ρωσίας περισσότερο από την περίπτωση της Χιλής καταδεικνύει τί είναι στην πράξη η ιδεολογία της ελεύθερης αγοράς». (Σελ.  342).

 

Τί ξεπουλήθηκε στη Ρωσία 

Ενδεικτικά:

Ιδιωτικοποιήθηκαν 225.000 κρατικές εταιρείες.

Πουλήθηκε έναντι 88 εκατομμυρίων δολαρίων το 40% πετρελαϊκής εταιρείας ίδιου μεγέθους με την Total (2006-κέρδη 193 δις δολάρια).

Έναντι 193 δις δολαρίων η Norilsk Nickel- 1/5 της παραγωγής του παγκόσμιου νικελίου. Ετήσια κέρδη 1,5 δις δολάρια.

Έναντι 309 δις δολαρίων η πετρελαϊκή Yukos-ελέγχει περισσότερο πετρέλαιο απ’ ότι το Κουβέιτ. Κέρδη το 2007 3 δις δολάρια.

Έναντι 3 εκατομμυρίων δολαρίων ένα εργοστάσιο όπλων, δηλαδή όσο κοστίζει μια κατοικία στο Άσπεν.

 

Σοκ και Δέος στις ΗΠΑ 

10 Σεπτεμβρίου 2011. Ο υπουργός άμυνας των ΗΠΑ, Ντόναλντ Ράμσφιλντ, σε ομιλία του στο Πεντάγωνο ζητά αύξηση των στρατιωτικών δαπανών κατά 11% και μείωση των δαπανών για το ένστολο προσωπικό κατά 15%. Ζήτησε ακόμα την ανάθεση και την ανάθεση μιας σειράς δραστηριοτήτων των ενόπλων δυνάμεων σε ιδιωτικές εταιρίες. Διαχείριση αποθηκών, καθαριότητα, απορρίμματα, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στρατιωτών, κατασκευή κατοικιών των στρατιωτικών από ιδιωτικές εταιρίες, κ.ά.

Μετά τις τρομερές περικοπές (δεκαετία 1980) στον τομέα των κρατικών λειτουργιών και την ιδιωτικοποίηση (δεκαετία 1990)όλων των υπηρεσιών κοινής ωφελείας, αρχίζει η ιδιωτικοποίηση της καρδιάς του κράτους. Ένοπλες δυνάμεις, αστυνομία, πυροσβεστική, δημόσια διοίκηση, υπηρεσίες πληροφοριών, κ.ά.

 

Προωθείται  «ο θεμελιώδης κορπορατικός κανόνας της αντεπανάστασης, σύμφωνα με τον οποίο το Μεγάλο Κράτος πρέπει να συνεργαστεί με τις Μεγάλες Επιχειρήσεις για αναδιανεμηθεί ο πλούτος προς τα πάνω» (Σελ.  384).

 

11 Σεπτεμβρίου 2011. Η κλίκα Μπους σπεύδει να εκμεταλλευτεί το σοκ που προκάλεσε η επίθεση στους δίδυμους πύργους, προκειμένου να εγκαινιάσει ένα νέο είδος πολέμου: Τον ιδιωτικοποιημένο πόλεμο.  

Το σχέδιο έχει δύο φάσεις.

Α’ φάση: Ενίσχυση των δραστηριοτήτων αστυνόμευσης, παρακολούθησης και κράτησης.

Β’ φάση: Εκχώρηση στον ιδιωτικό τομέα της εσωτερικής και εξωτερικής ασφάλειας της χώρας.

Το υπουργείο Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, που δημιούργησε το καθεστώς Μπους επιβάλει ένα νέο δόγμα: Το κράτος δεν πρέπει να παρέχει το ίδιο την ασφάλεια αλλά να την αγοράζει από εξωτερικούς προμηθευτές.

 

Από την 11η Σεπτεμβρίου 2001 έως το 2006, οι φορολογούμενοι Αμερικανοί πολίτες έδωσαν, εν αγνοία τους,  130 δις δολάρια σε εργοληπτικές εταιρείες. Ενώ μόνο μέσα στο 2003 ο Μπους υπέγραψε με ιδιωτικές εταιρείες συμβόλαια ύψους 327 δις δολαρίων, ήτοι το 40% του προϋπολογισμού των ΗΠΑ.

 

Ιράκ: Η εφαρμογή του σοκ σε στρατιωτικό και οικονομικό πεδίο.  

«Το σημερινό Ιράκ είναι ένα δημιούργημα της πενηντάχρονης σταυροφορίας για να ιδιωτικοποιηθεί ολόκληρος ο πλανήτης. Αντί να μας παραπλανούν οι δηλώσεις και αποκηρύξεις των δημιουργών του, οφείλουμε να το δούμε ως την πιο καθαρή ενσάρκωση της ιδεολογίας που το γέννησε». (Σελ. 483).

 

Η κλίκα Μπους μαζί με τους ιδεολόγους της Σχολής του Σικάγου αποφάσισαν να βομβαρδίσουν και στη συνέχεια να λεηλατήσουν το Ιράκ για τρεις λόγους:

Για να ελέγξουν τα τρίτα στον κόσμο αποθέματα πετρελαίου.

 

Για να εγκαταστήσουν στρατιωτικές βάσεις σε μια κομβική  γεωγραφική θέση.

Για να στείλουν ένα δεύτερο μάθημα6 στην ανθρωπότητα: Να τί παθαίνει όποιος φέρνει αντιρρήσεις στις ΗΠΑ.

 

Ο πόλεμος διεξήχθη με τις εργοληπτικές εταιρείες να έχουν αναλάβει τον πλήρη εξοπλισμό και τη σίτιση7 του στρατού.

 

Αποτελέσματα της εισβολής: Επιβολή  νέας νομοθεσίας για την οικονομία. Επιβολή νέου νομίσματος. Μείωση της φορολόγησης των εταιριών  από το 45% στο 15%. Οι ξένες εταιρίες μπορούσαν να κατέχουν ως και το 100% των περιουσιακών στοιχείων μιας ιρακινής επιχείρησης. Οι ξένοι επενδυτές μπορούσαν να εξάγουν το 100% των κερδών τους, ενώ οι συμβάσεις ανάθεσης έργων ήταν τουλάχιστον σαράντα ετών. Δήμευση από τις αμερικάνικες κατοχικές αρχές 20 δις δολ. της εθνικής εταιρίας πετρελαίου.

 

Απαγορεύτηκε στην Κεντρική Τράπεζα του Ιράκ να χρηματοδοτεί κρατικές επιχειρήσεις.

Εξακόσιες πενήντα χιλιάδες Ιρακινοί έχασαν τη ζωή τους μέχρι τον Ιούλιο του 2006.

Φυλακίστηκαν εξήντα ένας χιλιάδες πεντακόσιοι  Ιρακινοί ενώ δεκαεννέα χιλιάδες παρέμειναν κρατούμενοι.

 

Δολοφονήθηκαν πάνω από τριακόσιοι  Ιρακινοί ακαδημαϊκοί και 2.000 γιατροί. Πάνω από τέσσερα εκατομμύρια Ιρακινοί εγκατέλειψαν την πατρίδα τους.

 

Στις φυλακές εφαρμόζονταν συστηματικά βασανιστήρια. Οι φυλακές  έγιναν από εταιρείες. Τα όργανα βασανισμού τα προμήθευσαν εταιρείες.

 

Πώς λυγίζεις την ψυχή ενός έθνους  

«Οι εκατοντάδες λαφυραγωγοί έσπασαν πανάρχαια αγγεία, απογύμνωσαν χιλιάδες γυάλινες προθήκες και άρπαξαν χρυσά αντικείμενα και άλλες αρχαιότητες από το Εθνικό Μουσείο… Χάθηκε το 80% από το 170.000 αντικείμενα του μουσείου. Η Εθνική Βιβλιοθήκη στην οποία υπήρχαν αντίτυπα όλων των βιβλίων και των διδακτορικών διατριβών που είχαν δημοσιευτεί στο Ιράκ μετατράπηκε σε ερείπια. Εικονογραφημένα Κοράνια ηλικίας χιλίων ετών εξαφανίστηκαν από το Μουσείο Θρησκευτικών Υποθέσεων από το οποίο απέμεινε μόνο το καμένο εξωτερικό του κέλυφος… Η βαθιά μνήμη μιας ολόκληρης κουλτούρας, μιας κουλτούρας που συνεχιζόταν χιλιάδες χρόνια αφαιρέθηκε». (Σελ.  452).

 

«Δημιουργική καταστροφή είναι το μεσαίο όνομά μας, τόσο μέσα στην ίδια την κοινωνία όσο και στο εξωτερικό. Καθημερινά καταλύουμε την παλαιά τάξη πραγμάτων, από τις επιχειρήσεις, την επιστήμη, τη λογοτεχνία, την τέχνη και την αρχιτεκτονική μέχρι τον κινηματογράφο, την πολιτική και τη νομοθεσία […]. Πρέπει να μας επιτεθούν για να επιβιώσουν, ενώ εμείς πρέπει να τους καταστρέψουμε για να προωθήσουμε την ιστορική μας αποστολή».  Μάικλ Λεντίν, The War Against the Terror Masters, 2002. (Σελ.  377).

Η Νέα Οικονομία που εφαρμόζεται σήμερα και «υφίσταται ανεξάρτητα από οποιαδήποτε κυβέρνηση και θα παραμείνει στα χαρακώματα μέχρι να προσδιοριστεί, να απομονωθεί και να αμφισβητηθεί η ιδεολογία της κυριαρχίας των εταιρειών, που αποτελεί το θεμέλιο λίθο της». (Σελ.  30).

Διαβάστε επίσης:

 

Συνεχίζεται…

Στο 4ο και τελευταίο άρθρο μας: Η λύση.

Αναστασία Βούλγαρη-Για την επιτροπή ιδεολογίας

Συνεργάτες: Σπύρος Βούλγαρης, Ρούλα Κροντήρη.
_______________________________________________________________________

1Ναόμι Κλάιν, Το Δόγμα του Σοκ, σ. 84, Λιβάνης, Αθήνα 2010.

2Οι Times της εποχής έγραψαν «δολοφονήθηκαν από μισό έως ένα εκατομμύριο άνθρωποι». (σ.99)

3Τότε επικεφαλής της CIA ο Ρίτσαρντ Χελμς.

4Μάρτιος 1972, από τον συνδικαλιστή δημοσιογράφο Τζακ Άντερσον.

5Αφέψημα που μειώνει το αίσθημα της πείνας

6Είχαν προηγηθεί το 1999 οι βομβαρδισμοί στη Σερβία.

7Η Pizza Hut και η Burger King έχουν υπογράψει συμβόλαια να διατηρούν υποκαταστήματα σε στρατιωτικές βάσεις από το Ιράκ έως το Γκουαντάναμο. (Σελ. 28).

http://www.spitha-kap.gr/el/articles/article/?nid=3797