Κοινό Συνολικό Σχέδιο Δράσης (JCPOA), μεταξύ του Ιράν και της ομάδας 5+1

 

Διαβάζοντας το Κοινό Συνολικό Σχέδιο Δράσης (JCPOA), δηλαδή το κείμενο της συμφωνίας μεταξύ του Ιράν και της ομάδας 5+1, υπάρχουν σημεία που δεν έχουν τονιστεί όσο θα έπρεπε από τα περισσότερα ΜΜΕ.

 

Πρώτον, δεν είναι μια συμφωνία μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων. Πρόκειται για μια συμφωνία που εγκρίνει μια περιορισμένη διάδοση της πυρηνικής τεχνολογίας. Ο χαρακτηρισμός αυτός σημαίνει ότι οι ΗΠΑ και άλλοι, εγκατέλειψαν την παγια θέση τους περί απαγόρευσης κάθε ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, ειρηνικού ή μη.

Δεν είναι, επίσης, μια συμφωνία πυρηνικού περιορισμού. Στην καλύτερη περίπτωση, μπορεί να καθυστερήσει το σχέδιο για την πλήρη ανάπτυξη συγκεκριμένων πυρηνικών υποδομών. Στα υπόλοιπα τμήματα μπορεί να συνεχίσει την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό με την τρέχουσα τεχνολογία. Εμμέσως και μετά από 15 χρόνια δεν θα υπάρχουν πλέον περιορισμοί.

Αυτός όμως ο συμβιβασμός, έρχεται σε αντίθεση με τον βασικό στόχο των ΗΠΑ για τη Βόρεια Κορέα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιμένουν πως η Βόρεια Κορέα, η οποία έχει ήδη πυρηνικά όπλα, πρέπει να καταργήσει εντελώς το πυρηνικό της πρόγραμμα, όχι μόνο το στρατιωτικό σκέλος. Αυτό είναι το σκεπτικό των συνομιλιών.

Η διαφορές στις διαπραγματευτικές θέσεις είναι ακόμη άγνωστες, διότι τα προγράμματα του Ιράν και της Βόρειας Κορέας φαίνεται να είναι ουσιαστικά παραλλαγές του ίδιου προγράμματος, με εκείνο της Βόρειας Κορέας να είναι πιο προχωρημένο. Η Βόρεια Κορέα έχει βοηθήσει στην ανάπτυξη των βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, ενώ έχουν αναφερθεί Ιρανοί παρατηρητές στις πυρηνικές δοκιμές της Βόρειας Κορέας. Η συνεργασία λοιπόν, συνεχίζεται.

Το δεύτερο σημείο είναι ότι πρόκειται για μια μονόπλευρη συμφωνία. Στερείται αμοιβαιότητας. Τα οικονομικά οφέλη υπερβαίνουν κατά πολύ τους περιορισμούς του προγράμματος. Από την Ιρανική οπτική, είναι κυρίως μια οικονομική συμφωνία. Σε αντάλλαγμα για κάποια μείωση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, ο ΟΗΕ και οι ΗΠΑ θα αφαιρέσουν όλη την αρχιτεκτονική των κυρώσεων που έχει επιβληθεί από οποιονδήποτε. Επιπλέον, θα επιτρέψει στο Ιράν να αγοράζει και να πωλεί συμβατικά όπλα και θα βοηθήσει το Ιράν να αποκτήσει πρόσβαση στο εμπόριο, την τεχνολογία, τις αγορές και την ενέργεια. Σύμφωνα με το κείμενο, αυτό είναι ένα σημείο στο οποίο το Ιράν “συμφώνησε” στις ενέργειες των Ηνωμένων Εθνών και των ΗΠΑ.

Μία από τις συνέπειες αυτού του γεγονότος είναι ότι το Ιράν θα αναδυθεί άμεσα ως περιφερειακή οικονομική δύναμη. Χρησιμοποιώντας τη Γερμανία ως μοντέλο, μόλις η οικονομία του Ιράν αρχίσει να ανακάμπτει, η χώρα θα είναι απαλλαγμένη από την απειλή των κυρώσεων για την εξασφάλιση της συμμόρφωσης. Δεν υπάρχει αξιόπιστος μηχανισμός επιβολής.

Ένα τρίτο σημείο είναι ότι το κείμενο αναφέρεται ως ένα σχέδιο δράσης. Σημαντικές διά της απουσίας τους στο κείμενο οι λέξεις «υπόσχεση» και «συμφωνώ», που είναι οι ακρογωνιαίοι λίθοι στις συμφωνίες. Το κείμενο χρησιμοποιεί τη διατύπωση πως τα μέρη “θα” προβούν σε ενέργειες. Δεν υπάρχει καμία εμφανής συμφωνία, ή ένα πλάνο αλληλοεξαρτώμενων υποσχέσεων.

Μια εύλογη θεωρία για τη δεκαετή περίοδο, θα μπορούσε να προκύψει από το συμπέρασμα ότι οι Ιρανοί στρατηγοί δεν θα αντιμετωπίσουν υπαρξιακή απειλή για τουλάχιστον μια δεκαετία, εφ ‘όσον το Ιράν δεν προκαλέσει μια περιφερειακή κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών. Ίσως και να θεωρούν ότι μετά από δέκα χρόνια, το Ιράν πρέπει να είναι προετοιμασμένο για ένα ακόμα πιο αβέβαιο στρατηγικό περιβάλλον από το σημερινό. Αν αυτή η θεωρία είναι ακριβής, το Ιράν έκανε μικρά βήματα πίσω σε αντάλλαγμα για μια ευκαιρία να γίνει ο περιφερειακός οικονομικός ηγεμόνας. Η εμφάνιση ενός οικονομικά ισχυρού Ιράν θα αλλάξει τους στρατηγικούς γεωπολιτικούς συσχετισμούς.

Τέλος, η συμφωνία δεν απαιτεί από το Ιράν να επιβεβαιώσει ή να αναφέρει ότι διαθέτει ή έχει πρόσβαση σε πυρηνικά όπλα σήμερα, στο Ιράν ή αλλού. Αυτό φαίνεται πως είναι μια σημαντική παράλειψη. Εάν το Ιράν έχει ήδη πυρηνικά όπλα, με αυτή τη συμφωνία, το Ιράν πέτυχε μια στρατηγική νίκη.

Αν το Ιράν ακολουθήσει κατά γράμμα τη συμφωνία, θα ενδυναμωθεί οικονομικά και θα αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή, ανεξάρτητα από το πυρηνικό πρόγραμμα. Οι Ιρανοί έχουν κάθε λόγο να γιορτάζουν.

 

 

http://presscode.gr/index.php?option=com_k2&view=item&id=1680:2015-07-17-14-07-09&Itemid=781