Οι επιπτώσεις από το «κούρεμα» των καταθέσεων στην Κύπρο

 

Η κρίση στην Κύπρο πλήττει κυρίως τους Ρώσους, ωστόσο, η Ρωσία είναι αυτή που θα κληθεί να σώσει τη Μεγαλόνησο, υποστηρίζει με βεβαιότητα η οικονομική αναλύτρια Άννα Καλέντινα

 της Άννα Καλέντινα, οικονομικής αναλύτριας του RIA Novosti

 Η απόφαση του Eurogroup φαντάζει όντως πρωτοφανής. Ποτέ ως τώρα στην αναπτυγμένη Ευρώπη τα προβλήματα ενός κράτους δεν επιλύονταν σε βάρος των καταθέσεων. Γιατί λοιπόν η ηγεσία της ΕΕ προέβη σε ένα τόσο σκληρό μέτρο, το οποίο αναπόφευκτα θα οδηγήσει σε κοινωνικές εντάσεις;

 

 

Τα προβλήματα της Κύπρου έγιναν εμφανή στο φόντο της ελληνικής τραγωδίας, αφού οι τράπεζες της χώρας κατείχαν πολλά ομόλογα της ελληνικής κυβέρνησης και των  ελληνικών τραπεζών. Επιπλέον, σημαντικά ποσά δίνονταν ως πιστώσεις σε πελάτες-εταιρίες και φυσικά σε πρόσωπα από την Ελλάδα.

 

Το κυπριακό «πείραμα»

Υπάρχει, βέβαια και το σενάριο που λέει ότι ύστερα από την επιχείρηση διάσωσης της Ελλάδας, η ΕΕ εξαντλήθηκε και αποφάσισε να εφαρμόσει για την Κύπρο ένα νέο μοντέλο εξόδου των ασταθών χωρών από τα οικονομικά προβλήματα.

 

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, οι καταθέσεις στις τράπεζες της χώρας είναι περίπου 70 δις ευρώ, από τα οποία περίπου 26,8 δις ανήκουν σε πελάτες που δεν διαμένουν στην Κύπρο. Το Eurogroup καταλόγισε ευθύνες στην Κύπρο για τον πολύ μεγάλο όγκο των καταθέσεων, που είναι σχεδόν τετραπλάσιες από το ΑΕΠ της χώρας. Το γεγονός αυτό, βέβαια, δεν προκαλεί έκπληξη, αν αναλογιστούμε ότι το νησί είναι offshore ζώνη.

 

Όμως, οι ιδιαίτερα υψηλές υποχρεώσεις του τραπεζικού συστήματος με την παράλληλη ύπαρξη ενός μικρού ΑΕΠ, καθιστούν τις τράπεζες επικίνδυνες και αβέβαιες. Επίσης, μπορεί η ευρωπαϊκή ηγεσία να θεώρησε επικίνδυνο μέτρο -από την άποψη του πληθωρισμού- το να καταπνίξει τα προβλήματα τυπώνοντας χρήμα.

 

Ήδη, εξαιτίας της κρίσης, η άνοδος των τιμών στην Ευρωζώνη παραμένει σταθερά σε ένα επίπεδο γύρω στο 2,5%. Πιθανότατα η ευρωπαϊκή ηγεσία δεν θέλησε να τυπώσει χρήματα για τη διάσωση της Κύπρου.

 

Τραπεζική κατάρρευση

Πέρα από τα αρκετά πειστικά επιχειρήματα, ο όρος που έθεσε το Eurogroup φαντάζει τουλάχιστον περίεργος. Είναι μια ευθεία επιβουλή στο θεμέλιο του δυτικού κόσμου, δηλαδή στην ιδιωτική περιουσία, αλλά και μια παντελής περιφρόνηση της τραπεζικής εγγύησης, η οποία εμφανίστηκε στην πορεία την κρίσης.

Η αναφερόμενη φορολόγηση θα οδηγήσει αναμφίβολα στη μαζική εκροή καταθέσεων και ακολούθως στην κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος της Κύπρου, και όχι στη σωτηρία του.

 

Προκειμένου να αποτρέψει κάτι τέτοιο, η Κεντρική Τράπεζα της χώρας θα υποχρεωθεί να επιβάλλει επιπρόσθετα περιοριστικά μέτρα, για παράδειγμα να παγώσει επ’ αόριστον τις καταθέσεις ή να καθιερώσει προμήθεια για την ανάληψη χρημάτων.

 

Να σημειωθεί ότι με τον ίδιο τρόπο είχε ενεργήσει μια από τις μεγαλύτερες ρωσικές τράπεζες στη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης το 2004. Όταν αντιμετώπισε τη μαζική φυγή των πελατών της, τότε επέβαλλε προμήθεια 10% στην ανάληψη των καταθέσεων. Αν όμως οι κυπριακές αρχές επιχειρήσουν να κάνουν κάτι τέτοιο, τότε είναι αμφίβολο αν θα καταφέρουν να σταθεροποιήσουν την κατάσταση, επειδή η εκροή μπορεί να επεκταθεί σε όλες τις περιφερειακές χώρες της Ευρωζώνης. Και τότε, δεν μπορεί να πει κανείς με σιγουριά ότι η διαδικασία αυτή δεν θα αγγίξει και τη ραχοκοκαλιά της Ευρώπης.

 

Χρηματιστηριακοί κλυδωνισμοί

Επίσης, αυτή η απόφαση έχει προκαλέσει ήδη αναταραχή στις χρηματαγορές, οι οποίες τη Δευτέρα άνοιξαν με πτώση.

 

Μάλιστα, οι ρωσικοί δείκτες βυθίστηκαν περισσότερο από τους άλλους, αφού πολλοί χρηματιστές πανικοβλήθηκαν εξαιτίας του γεγονότος, ότι πάρα πολλές συναλλαγές πραγματοποιούνται μέσω της Κύπρου. Είναι σαφές, ότι μέχρι να ξεκαθαριστεί η κατάσταση στην Κύπρο οι χρηματιστηριακές αγορές θα κλυδωνίζονται. Επίσης, το ευρώ έπεσε σε σχέση με το δολάριο, κάτι που άλλωστε είναι φυσιολογικό.

 

Είναι δύσκολο να κατανοήσουμε γιατί η κυπριακή κυβέρνηση συμφώνησε με τους όρους του Eurogroup, εφόσον η χώρα μπορεί τελικά να βρεθεί ακόμη και σε χειρότερη θέση απ’ ότι αν κήρυττε πτώχευση τώρα.

 

Θα μπορούσαν να αντλήσουν διδάγματα από την εμπειρία της Ισλανδίας, που κανείς δεν ήθελε να τη βοηθήσει ιδιαίτερα, το 2008 και η οποία όταν κουράστηκε να εκλιπαρεί για χρήματα, δεν φοβήθηκε τη χρεωκοπία. Σήμερα, η κατάσταση εκεί διορθώνεται.

 

«Να πληρώσουν οι Ρώσοι»

Για τη στάση που τήρησε η κυπριακή ηγεσία, η μοναδική λογική εξήγηση που μπορεί να δοθεί είναι ότι επικράτησε η αντίληψη πως το κύριο βάρος της εφαρμογής της απόφασης θα πέσει στους ξένους. Κατά πρώτο λόγο, στους Ρώσους.

 

Δεν είναι τυχαίο ότι στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων του Eurogroup η γερμανική πλευρά δήλωσε ότι δεν θα επιχειρήσει να σώσει τις ρωσικές καταθέσεις στις κυπριακές τράπεζες.

 

Σύμφωνα με αναλυτές ,οι απώλειες για τους Ρώσους -συγκεκριμένα από τη φορολόγηση- θα ξεπεράσουν το 1 δις ευρώ, και αυτό αφορά τις μεγάλες επιχειρήσεις οι οποίες προτιμούν τις offshore ζώνες.

 

Ίσως να είναι κι ένας λόγος να χαρεί κανείς, επειδή κάποιοι καιροσκόποι θα πάρουν αυτό που τους αξίζει και θα συνεχιστεί η ανάπτυξη του προγράμματος παραίτησης από τις offshore, το οποίο ανακοίνωσε ο πρόεδρος της χώρας. Μόνο που ο Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε ήδη, ότι θεωρεί άδικο το μέτρο.

 

Με βάση τα στοιχεία της ρωσικής πρεσβείας, στην Κύπρο διαμένουν περίπου 40.000 συμπατριώτες μας, οι οποίοι σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό θα κληθούν να πληρώσουν για τα προβλήματα του τραπεζικού συστήματος του νησιού. Αλλά αυτά, συμβαίνουν στην επιφάνεια. Τα υπόγεια ρεύματα είναι πολύ ισχυρότερα.

 

Αλυσιδωτές απώλειες

Στην ουσία, εξαιτίας του παγώματος των συναλλαγών, για τη Ρωσία θα καταρρεύσει όλο το σύστημα συναλλαγών που κτιζόταν επί πολλά χρόνια. Μόλις έγινε γνωστή η απόφαση του Eurogroup, εκπρόσωποι της Gazprom έσπευσαν να βοηθήσουν την Κύπρο, προτείνοντας οικονομική στήριξη του τραπεζικού τομέα με αντάλλαγμα άδειες για την εξόρυξη φυσικού αερίου στην αποκλειστική οικονομική ζώνη του νησιού.

 

Η επιχειρηματική δραστηριότητα στη Ρωσία συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τις υπεράκτιες εταιρίες, και η Κύπρος αποτελεί για αυτήν ένα offshore κέντρο. Γι’ αυτό, η ανάγκη ανασχηματισμού των ταμειακών ροών θα οδηγήσει σίγουρα και εδώ σε απώλειες που μπορούν να εκτιμηθούν στο 1-1,5 ακόμη δις ευρώ περίπου.

 

Η φορολόγηση θα πλήξει και τις ρωσικές τράπεζες (VTB, Sberbank, Alfabank κ.α.), οι οποίες δανειοδοτούν ενεργά κυπριακούς οργανισμούς, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις είναι θυγατρικές τους εταιρίες. Αν παγώσουν οι εξοφλήσεις των δανείων τους, τότε οι ρωσικές τράπεζες θα χάσουν περίπου 10 δις ευρώ.

 

Όπως είναι γνωστό όμως, όταν τα πράγματα πάνε άσχημα για τους πλούσιους, τότε κλαίνε οι φτωχοί. Και επίσης, πληρώνουν. Ενδεχομένως, τις απώλειες δισεκατομμυρίων που θα υποστούν οι επιχειρήσεις και οι τράπεζες, θα τις φορτώσουν στους ώμους του επόμενου κρίκου της αλυσίδας. Πιθανότατα, όλο αυτό θα οδηγήσει στην αύξηση των προμηθειών για τις υπηρεσίες.

 

Διαδρομές καταθέσεων και αφαίμαξη

Ακούγεται από ορισμένες πλευρές ότι τα χρήματα θα αρχίσουν να επιστρέφουν στη Ρωσία. Οι υποθέσεις αυτές έχουν μια βάση. Αρκεί να σημειωθεί, ότι ο ρυθμός των ρωσικών καταθέσεων φυσικών προσώπων στην Κύπρο μειώθηκε αισθητά το 2012. Ενώ το 2011 τα εμβάσματα ήταν λίγο παραπάνω από 1,5 δις δολάρια, το 2012 έγιναν 0,9 δις δολ. Είναι πιθανό, ένα μεγάλο μέρος τους να καταλήξει τελικά στα παραδοσιακά «λιμάνια». Για παράδειγμα στην Ελβετία, η οποία δεν ανήκει στην Ευρωζώνη και χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη σταθερότητα στην παρούσα κατάσταση.

 

Η παγκόσμια κρίση του 2008, η οποία δεν συμπεριλαμβάνεται σε καμιά από τις οικονομικές θεωρίες και δεν μετριάζεται με την εισροή χρημάτων, ενός μέσου που στο παρελθόν ήταν αποτελεσματικό, έκανε τις νομισματικές αρχές να αναζητήσουν νέες λύσεις.

 

Για τις ανεπτυγμένες χώρες, η προσπάθεια να λύσουν τα οικονομικά προβλήματα μέσω της αφαίμαξης των χρημάτων του πληθυσμού, είναι κάτι το καινούργιο. Στη Ρωσία, αυτό είναι κάτι που το γνωρίζουμε καλά. Αρκεί να θυμηθούμε τη μεταρρύθμιση στις αρχές του ΄90 ή την κρίση του 1998, όταν οι αποταμιεύσεις έχασαν την αξία τους, γεγονός που ελάττωσε τις υποχρεώσεις του κράτους. Αυτό όμως οδήγησε σε κρίση εμπιστοσύνης προς το τραπεζικό σύστημα, κάτι που εμποδίζει την ανάπτυξη.

 

Πηγή: rbth.gr/international/2013/03/18/oi_epiptosei_apo_to_koyrema_ton_katatheseon_stin_kypro_20873.html